Marguerithe de Man, leerbegeleider bij de Summerschool Human System Dynamics (HSD) 2024, over deze en de volgende editie.
Ok, ik geef het toe: ik leef deels in een bubbel, een bubbel met mensen met vergelijkbare vakinteresses. En in bubbels reist nieuws snel. Glenda Eoyang, docent in de Summerschool HSD en oprichter van het Human Systems Dynamics Institute, zou dit jaar voor de laatste keer in Nederland zijn. Voor een dag in de Systeemweek en ze zou voor de laatste keer de Sioo Summerschool Human Systems Dynamics: Thriving in complexity verzorgen. Deze zomer heeft ze al werkend met 24 supergemotiveerde summerschool-deelnemers besloten om in 2025 tóch nog een keer te komen. Nog voordat de brochure en de data voor volgend jaar (1 tot en met 5 september 2025) op de website stonden, kreeg ik al allerlei vragen. Mensen die alleen maar wilde weten wanneer de aanmelding open ging (meld je hier aan), omdat ze al zeker wisten dat ze mee wilden doen. Maar ook vragen waaruit bleek dat ook in een hechte bubbel aannames en veronderstellingen een eigen leven kunnen leiden, zoals:
- Zo dachten een aantal mensen dat het Human Systems Dynamics (HSD) gedachtegoed vooral behulpzaam is bij multi-stakeholdervraagstukken. Ja, daar is het zeker behulpzaam bij. Daarom bevat ons programma Ontwerpend Samenwerken (OS) bijvoorbeeld ook elementen van HSD (daarin verzorgd door Mariël van der Linden). In OS kijken we vooral naar wat er met jou als actor gebeurt in die complexiteit van de samenwerking en hoe je op een andere manier gebruik kunt maken van de verschillen, of in HSD termen de ‘differences’, en de spanningen in het systeem tussen alle actoren. Maar dat betekent niet dat HSD alléén geschikt is voor multi-stakeholdervraagstukken.
- HSD is ook niet alleen geschikt voor adviseurs. Ook dat bleek een veronderstelling bij sommigen. En ja, in ons programma Advanced Consulting and Change verwerken we ook HSD-elementen, maar het gedachtegoed is juist ook geschikt voor interne veranderaars en managers. Verreweg de meeste modellen en methodes zijn heel goed met betrokken actoren in organisaties toe te passen, zonder dat je hen mee hoeft te nemen in de theoretische onderbouwing die gebaseerd is op meerder scholen uit het systeemdenken en de complexiteitswetenschap. Dan ben jij het dus niet die de ‘what, so what en now what’ doorloopt, maar is het een gezamenlijke activiteit. En dan zijn het ook nog eens activiteiten die niet per se om groots opgetuigde heidagen vragen. De meeste passen ook in een werkoverleg of teamvergadering. En daarmee is het ook geschikt voor kleinere en meer alledaagse lastige puzzels in organisaties. Het mooie is dat het doorlopen van de Adaptive Action Cyclus tot een actie leidt. Iets wat je met het team kunt doen!
- En, tot slot, het HSD-gedachtegoed is niet alleen voor incrementele bottom-up-processen. Het past ook naadloos bij grootschalige geplande veranderingen. Juist erg goed! In de grote geplande verandering worden de nieuwe structuur, de nieuwe werkprocessen, de systemen etc. uitgedacht. Maar die moet ‘landen’, in praktijk gebracht worden, gaan ‘werken’. En juist daar is HSD heel erg passend. In de terminologie van Leike van Oss is ‘het grote plan’ met de nieuwe gewenste structuur, de gewenste cultuur en de nieuwe gewenste processen, rollen en functies de ‘wenselijke wereld’. De HSD-modellen en- methodes maken de actuele praktijk van de werkelijke wereld zichtbaar en helpen die te duiden. En dat op een wijze die helpend is om een ‘wise action’ (zie ook beneden) te kunnen formuleren ten behoeve van het tot stand brengen van een verbinding tussen die werkelijke en wenselijke wereld en dus de mogelijke wereld vorm te geven. En deze actie uit te voeren en daar dan weer van te leren.
De Human Systems Dynamics (HSD) filosofie is gebaseerd op een aantal uitgangspunten, waarvan ik er drie noem:
- Om te beginnen dat organisaties complex adaptieve systemen zijn die zich al lerend aanpassen.
- Al lerend/werkend ontstaan er patronen. Kleine lokale patronen beïnvloeden de grotere patronen en de grotere patronen beïnvloeden, versterken op hun beurt de lokale patronen.
- En het ‘oplossen’ van taaie vraagstukken gebeurt niet in één keer. Het is niet de taak van de veranderaar om in één klap patronen te veranderen. Het is de taak van de veranderaar om die patronen te leren zien en te begrijpen om ze een heel klein beetje te beïnvloeden. Te beïnvloeden met wat een ‘next wise action’ heet. De 3de stap uit de Adaptive Action Cyclus. De eerste stap is What: de vraag naar wat zien we hier allemaal. De tweede is So What: de vraag naar de betekenisgeving over wat je ziet. De derde stap is de Now What: wat kan je dan doen? Er zijn in de 3e stap vaak meerdere opties beschikbaar en je kiest dan weloverwogen de next wise one. Methodisch handelen, een van de zaken waar we in Sioo-programma’s altijd op hameren, is dus ook hier aan de orde. Steeds opnieuw kijkend naar wat er is.
De Human Systems Dynamics (HSD) methoden en modellen passen heel goed bij hoe we hier in Nederland over veranderen en organiseren denken en ze passen naadloos in het repertoire waar velen van ons veranderaars al over beschikken. Tegelijkertijd voegt het echt iets toe. We zijn dus heel blij dat Glenda Eoyang volgend jaar (2025) weer naar Nederland komt. Tegelijkertijd kijk ik terug op een prachtige week met 24 kanjers van deelnemers!
Angélique Triesscheijn-van Groeninghen, Ankie Knijnenburg, Annelies Hartmans, Anne-Marie de Vries- van Dijen, Bas Schiebaan, Berien Bakker, Chris van Wijk, Daïm Willemse, Dimitri Schuiling, Emmy Klooster, Ineke Duit, Irene van Hooff, Johan van den Bosch, Judith Huisman, Koen Marichal, Maartje van Boekholt, Marcell Zijlstra, Marion Verhaar, Maura Melis, Nicole van Overbeek, Raissa Verdult, Robert Plas, Sjöfn Gunnarsdóttir en Tim Stevens.
Allen gefeliciteerd met jullie succesvolle deelname aan deze Summerschool!
Mede namens Glenda Eoyang,
Marguerithe de Man
Meer informatie over de Summerschool Human Systems Dynamics : Thriving in complexity
Over de auteur
Marguerithe de Man, leerbegeleider Summerschool Human Systems Dynamics 2024, docent en programmamanager bij Sioo.
Marguerithe de Man, leerbegeleider bij de Summerschool Human System Dynamics (HSD) 2024, over deze en de volgende editie.
Ok, ik geef het toe: ik leef deels in een bubbel, een bubbel met mensen met vergelijkbare vakinteresses. En in bubbels reist nieuws snel. Glenda Eoyang, docent in de Summerschool HSD en oprichter van het Human Systems Dynamics Institute, zou dit jaar voor de laatste keer in Nederland zijn. Voor een dag in de Systeemweek en ze zou voor de laatste keer de Sioo Summerschool Human Systems Dynamics: Thriving in complexity verzorgen. Deze zomer heeft ze al werkend met 24 supergemotiveerde summerschool-deelnemers besloten om in 2025 tóch nog een keer te komen. Nog voordat de brochure en de data voor volgend jaar (1 tot en met 5 september 2025) op de website stonden, kreeg ik al allerlei vragen. Mensen die alleen maar wilde weten wanneer de aanmelding open ging (meld je hier aan), omdat ze al zeker wisten dat ze mee wilden doen. Maar ook vragen waaruit bleek dat ook in een hechte bubbel aannames en veronderstellingen een eigen leven kunnen leiden, zoals:
- Zo dachten een aantal mensen dat het Human Systems Dynamics (HSD) gedachtegoed vooral behulpzaam is bij multi-stakeholdervraagstukken. Ja, daar is het zeker behulpzaam bij. Daarom bevat ons programma Ontwerpend Samenwerken (OS) bijvoorbeeld ook elementen van HSD (daarin verzorgd door Mariël van der Linden). In OS kijken we vooral naar wat er met jou als actor gebeurt in die complexiteit van de samenwerking en hoe je op een andere manier gebruik kunt maken van de verschillen, of in HSD termen de ‘differences’, en de spanningen in het systeem tussen alle actoren. Maar dat betekent niet dat HSD alléén geschikt is voor multi-stakeholdervraagstukken.
- HSD is ook niet alleen geschikt voor adviseurs. Ook dat bleek een veronderstelling bij sommigen. En ja, in ons programma Advanced Consulting and Change verwerken we ook HSD-elementen, maar het gedachtegoed is juist ook geschikt voor interne veranderaars en managers. Verreweg de meeste modellen en methodes zijn heel goed met betrokken actoren in organisaties toe te passen, zonder dat je hen mee hoeft te nemen in de theoretische onderbouwing die gebaseerd is op meerder scholen uit het systeemdenken en de complexiteitswetenschap. Dan ben jij het dus niet die de ‘what, so what en now what’ doorloopt, maar is het een gezamenlijke activiteit. En dan zijn het ook nog eens activiteiten die niet per se om groots opgetuigde heidagen vragen. De meeste passen ook in een werkoverleg of teamvergadering. En daarmee is het ook geschikt voor kleinere en meer alledaagse lastige puzzels in organisaties. Het mooie is dat het doorlopen van de Adaptive Action Cyclus tot een actie leidt. Iets wat je met het team kunt doen!
- En, tot slot, het HSD-gedachtegoed is niet alleen voor incrementele bottom-up-processen. Het past ook naadloos bij grootschalige geplande veranderingen. Juist erg goed! In de grote geplande verandering worden de nieuwe structuur, de nieuwe werkprocessen, de systemen etc. uitgedacht. Maar die moet ‘landen’, in praktijk gebracht worden, gaan ‘werken’. En juist daar is HSD heel erg passend. In de terminologie van Leike van Oss is ‘het grote plan’ met de nieuwe gewenste structuur, de gewenste cultuur en de nieuwe gewenste processen, rollen en functies de ‘wenselijke wereld’. De HSD-modellen en- methodes maken de actuele praktijk van de werkelijke wereld zichtbaar en helpen die te duiden. En dat op een wijze die helpend is om een ‘wise action’ (zie ook beneden) te kunnen formuleren ten behoeve van het tot stand brengen van een verbinding tussen die werkelijke en wenselijke wereld en dus de mogelijke wereld vorm te geven. En deze actie uit te voeren en daar dan weer van te leren.
De Human Systems Dynamics (HSD) filosofie is gebaseerd op een aantal uitgangspunten, waarvan ik er drie noem:
- Om te beginnen dat organisaties complex adaptieve systemen zijn die zich al lerend aanpassen.
- Al lerend/werkend ontstaan er patronen. Kleine lokale patronen beïnvloeden de grotere patronen en de grotere patronen beïnvloeden, versterken op hun beurt de lokale patronen.
- En het ‘oplossen’ van taaie vraagstukken gebeurt niet in één keer. Het is niet de taak van de veranderaar om in één klap patronen te veranderen. Het is de taak van de veranderaar om die patronen te leren zien en te begrijpen om ze een heel klein beetje te beïnvloeden. Te beïnvloeden met wat een ‘next wise action’ heet. De 3de stap uit de Adaptive Action Cyclus. De eerste stap is What: de vraag naar wat zien we hier allemaal. De tweede is So What: de vraag naar de betekenisgeving over wat je ziet. De derde stap is de Now What: wat kan je dan doen? Er zijn in de 3e stap vaak meerdere opties beschikbaar en je kiest dan weloverwogen de next wise one. Methodisch handelen, een van de zaken waar we in Sioo-programma’s altijd op hameren, is dus ook hier aan de orde. Steeds opnieuw kijkend naar wat er is.
De Human Systems Dynamics (HSD) methoden en modellen passen heel goed bij hoe we hier in Nederland over veranderen en organiseren denken en ze passen naadloos in het repertoire waar velen van ons veranderaars al over beschikken. Tegelijkertijd voegt het echt iets toe. We zijn dus heel blij dat Glenda Eoyang volgend jaar (2025) weer naar Nederland komt. Tegelijkertijd kijk ik terug op een prachtige week met 24 kanjers van deelnemers!
Angélique Triesscheijn-van Groeninghen, Ankie Knijnenburg, Annelies Hartmans, Anne-Marie de Vries- van Dijen, Bas Schiebaan, Berien Bakker, Chris van Wijk, Daïm Willemse, Dimitri Schuiling, Emmy Klooster, Ineke Duit, Irene van Hooff, Johan van den Bosch, Judith Huisman, Koen Marichal, Maartje van Boekholt, Marcell Zijlstra, Marion Verhaar, Maura Melis, Nicole van Overbeek, Raissa Verdult, Robert Plas, Sjöfn Gunnarsdóttir en Tim Stevens.
Allen gefeliciteerd met jullie succesvolle deelname aan deze Summerschool!
Mede namens Glenda Eoyang,
Marguerithe de Man
Meer informatie over de Summerschool Human Systems Dynamics : Thriving in complexity
Over de auteur
Marguerithe de Man, leerbegeleider Summerschool Human Systems Dynamics 2024, docent en programmamanager bij Sioo.