Op 30 november 2023 vond ons Jubileumcongres ‘Tijd Verandert’ plaats. Hiermee vierde Sioo haar 65-jarig bestaan!
In Fort Voordorp (regio Utrecht) kwamen we met ruim driehonderd collega’s, docenten, deelnemers, relaties en vrienden bij elkaar om ons te verdiepen in de thema’s ‘tijd’ en ‘verandering’ in relatie tot onze vakgebieden en om het jubileum feestelijk te vieren. Het congres begon met een ronde van zes interactieve workshops, gevolgd door een plenair inhoudelijk programma met internationale sprekers, waarover hieronder meer. Het congres werd afgesloten met hapjes en drankjes, omlijst door muziek en entertainment. Fijn om oude bekenden weer te zien en ook om nieuwe mensen uit het vak te leren kennen.
Maar waar hebben we het zoal over gehad? Hier volgt een kort verslag met om te beginnen een korte video-impressie van deze feestelijke Sioo-dag.
Tijd Verandert
Iedereen werd verwelkomd in een muzikale sfeer. Het Klezmertrio zorgde de hele dag, ook tijdens de pauzes, voor swingende muziek.
De workshops
Voorafgaand aan het plenaire deel van het programma splitsten we ons op en nam iedereen deel aan een van de volgende zes workshops:
Workshop I – Spelen met tijd: Joris Brenninkmeijer schreef over zijn zoektocht naar hoe de tijd betekenis heeft in coaching. In september 2023 verscheen zijn boek ‘De tijdgids. De wezenlijke rol van tijd in coachende gesprekken’. Annet Weitering was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen. Lees hier haar verslag.
Workshop II – Film en tijd: Robbert Braak werkt al vele jaren met film in zijn werk als creatief denker, trainer en coach op het terrein van leiderschap. Hoe krijgt de veranderende tijd vorm in film en hoe is dat een metafoor voor ons (professionele) gebruik van tijd om invloed te hebben. De deelnemers hebben de impact van film ervaren om tijd en de invloed daarop te beschouwen. Martijn van den Berg was aanwezig bij deze workshop en beschreef zijn bevindingen. Lees hier zijn verslag.
Workshop III – Tijdontwerp: De deelnemers aan de workshop van Daniël van Duijn hebben over tijdontwerp geleerd om dertien soorten tijd te herkennen: van krultijd en eeuwigheid tot temporele ordes en tijdvakken. De kunst is om ze te herkennen en vorm te geven. Wilfred Verweij was aanwezig bij deze workshop ‘Tijdontwerp’ en beschreef zijn bevindingen. Lees hier zijn verslag.
Workshop IV – De tijd ont-managen: Robert van Putten hield zijn lectorale rede over “Een kwestie van tijd. Bezieling en professionaliteit in een verontruste wereld”. Roberts lectoraat onderzoekt hoe religie, filosofie en kunst bijdragen aan het omgaan met professionele vraagstukken. Deze workshop gaf hij samen met Jan Willem Nuis (docent-onderzoeker bij de opleiding HRM van de CHE). Maaike Glimmerveen was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen. Lees hier haar verslag.
Workshop V – Verhaaltijd: Martijn van Ooijen promoveerde op zijn onderzoek naar de rol van verhalen bij het creëren van urgentie. Verhalen, waarin het verleden, het heden en de toekomst door elkaar heen lopen. Herinneringen uit het verleden en waarnemingen over wat er nu speelt, beïnvloeden allebei de plannen die je vandaag voor de toekomst maakt. Judith Iking was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen. Lees hier haar verslag.
Workshop VI – Tucht van de tijd: Jorren Scherpenisse promoveerde op het thema “Tucht van de tijd, over het tijdigen van bestuur en beleid”. In zijn proefschrift verbindt hij diverse tijdsconcepten met vraagstukken die leven in het openbaar bestuur. Marguerithe de Man was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen. Lees hier haar verslag.
Na de workshops was er tijd om met elkaar te praten, oude bekenden te spreken en nieuwe mensen te ontmoeten.
Plenair programma
Het plenaire programma bestond onder meer uit de volgende drie internationale sprekers:
- Prof. dr. Thomas Hertog, kosmoloog en hoogleraar theoretische natuurkunde aan de Katholieke Universiteit Leuven. Vele jaren onderzocht hij, met mentor en goede vriend Stephen Hawking, de oorsprong van het heelal. Recent schreef hij de internationale bestseller ‘Het ontstaan van de tijd’. Dit jaar was hij ook te gast in het televisieprogramma VPRO Zomergasten: over de mens, zwarte gaten, de oerknal en het ontstaan (‘origin’) van de tijd. En ‘guess what’: er zijn veel parallellen te trekken met ons vakgebied.
- Prof. dr. Tor Hernes van Copenhagen Business School. Tors bijdrage ging over ‘event-based understanding of time’, maar ook over hoe actoren verschillende combinaties maken van nabije en verre horizonten die zowel met verleden als met toekomst te maken hebben. Hoe komen die tot stand?
- Prof. dr. Karen Jansen van Henley Business School. Karen ging in op objectieve versus subjectieve tijd met een focus op subjectieve tijd, waar dat over gaat en hoe je er rekening mee kunt houden.
Hieronder volgt een verslag van hun presentaties.
Allereerst een welkomstwoord door prof. dr. Jesse Segers (rector van Sioo). Er is veel veranderd in – alleen al – de laatste vijf jaar. Denk bijvoorbeeld aan Covid, AI en oorlogen in de buurt. Sioo is verhuisd en we werken nu meer hybride. Tegelijkertijd kunnen we vaststellen dat Sioo groter en krachtiger is geworden. En, op sommige punten, is er niets veranderd, zoals bijvoorbeeld onze missie.
Daarna was het tijd voor de eerste spreker, of eigenlijk een interview, door Jesse Segers. Aan de hand van vragen van Jesse vertelde Thomas Hertog boeiend over zijn kennis en bevindingen over het ‘concept tijd’ en ervaringen met Stephen Hawking. Tijd is een extra dimensie (een vierde dimensie). En alle informatie over een zwart gat is gecodeerd op het oppervlak ervan (inzicht waarmee Hawking beroemd is geworden). Thomas vertelde dat je dat een beetje kunt vergelijken met een hologram. Dan neem je een driedimensionaal beeld waar, maar kun je alle informatie daarover, de bron, vinden op een plat vlak dat uiteraard tweedimensionaal is. Het oppervlak van een zwart gat zou dan driedimensionaal zijn en alle informatie bevatten van het gehele zwarte gat. Dat zou betekenen dat ’tijd’ in het zwarte gat dan eigenlijk een illusie blijkt….. Een interessante en intrigerende gedachte.
Ook vertelde hij dat ’tijd’ afhankelijk is van waar je je bevindt en hoe je je beweegt. In de tijd van Newton was tijd nog filosofisch van aard (als een zogenaamde kosmische Big Ben), vanaf Einstein zien we tijd en ruimte als fysische velden (Algemene Relativiteitstheorie).
Jesse bracht ook Georges Lemaître ter sprake, een priester, wiskundige, natuurkundige en kosmoloog uit België uit de twintigste eeuw. Georges Lemaître heeft in 1927 als eerste het idee van een oerknal voorgesteld. Bij de oerknal (t=0, t staat voor tijd) is er dan sprake van de oorsprong van tijd. Thomas: “Causaliteit veronderstelt een notie van tijd, dus op t=0 is er geen oorzaak!” Dat idee lieten we even bezinken.
Een ander onderwerp dat de revue passeerde was dat fysische theorieën er vaak van uitgaan dat jij, als onderzoeker of waarnemer, ‘erbuiten staat’. Echter wordt in de quantumtheorie de onderzoeker eerder gezien als zijnde ook een deelnemer aan het bestudeerde fenomeen. De mens is er dan dus onderdeel van. Hier zou je, denk ik, een aardige vergelijking kunnen maken met veranderingen in organisaties en in de wereld: de mens, leiders, iedereen, we zijn er allemaal onderdeel van. De vraag is of iedereen dat wel altijd echt voldoende beseft. De visie van Thomas is dat de menselijke conditie een plaats moet krijgen als onderdeel van de meest fundamentele fysica! Een erg interessant interview, waar wij allen inspiratie uit konden halen door ook na te denken over mogelijke parallellen met ons eigen vak.
De tweede spreker was prof. dr. Tor Hernes van Copenhagen Business School. Hij sprak over vraagstukken rond ontwerpen, organisaties, veranderingen en het fenomeen tijd. Vaak wordt er gedaan alsof je alles ‘in rechte lijnen’ kunt plannen, maar de wereld ziet er meestal heel anders uit. Denk weer aan Covid, of aan de komst van de iPhone of elektrische auto’s.
Tor Hernes noemde ook het voorbeeld van een bedrijf dat ervoor kiest om een aparte ontwikkelafdeling voor vernieuwing en experiment op te zetten. Waarbij de zogenaamde ‘reguliere business’ separaat ‘door moet draaien op de oude voet’, totdat gewenste vernieuwingen ‘voldoende ontwikkeld, getest en beschikbaar zijn’. Dan zouden de twee verenigd moeten worden: iets wat natuurlijk in 99% van de gevallen mislukt, omdat de twee tegen die tijd te ver uit elkaar zijn gegroeid.
In het kader van heden, verleden en toekomst: een mooi voorbeeld dat Tor gaf, was een bierbrouwerij die de tijd (!) nam om onderzoek te doen naar hoe 150 jaar geleden bier werd gebrouwen. En dan serieus onderzoek om het bier te kunnen reproduceren. Enerzijds keek men terug in de tijd (historie), anderzijds kan men de ontdekkingen dankzij dit onderzoek gebruiken om later (in de toekomst) bier te kunnen brouwen dat veel duurzamer is. Zo komen verschillende tijden op een mooie manier ‘samen’.
Hij vertelde daarnaast over vier vormen van impact op die zogenaamde ‘rechte lijn in de tijd’ en op verandering:
- ‘Shocks’ (bijv. Covid)
- ‘Tipping points’ (‘systemic change, be ready’)
- ‘Transformations’ (‘require strategic investments’)
- ‘Evolution’ (wat langzaam gaat en niet altijd wordt opgemerkt, ‘subtle and weak signals’)
Deze vier vormen hielpen ons eraan te herinneren, dat je altijd bewust moet blijven van onverwachte niet-rechtlijnige invloeden op ontwikkelingen. En dat deze vormen van impact ook de snelheid van ontwikkelingen en veranderingen flink kunnen beïnvloeden.
Het advies wat Tor ons tot besluit meegaf was (in zijn woorden):
- ‘Take your time.’
- ‘Challenge time as a straight line.’
- ‘See time as loops.’
- ‘Sense weak signals.’
- ‘Be prepared for the unexpected.’
Na een korte pauze was het tijd voor de derde internationale spreker: Prof. dr. Karen Jansen van Henley Business School. Zij sprak om te beginnen over haar eigen ervaring dat mensen in de USA eerder ‘leven om te werken’, terwijl mensen in Europa eerder ‘werken om te leven’. Iets dat zij ontdekte toen zij een tijdje in Nederland verbleef. Dit bracht haar meteen tot de volgende gedachte: ‘Slow down, appreciate the now.’
Haar verhaal ging vooral over ‘subjectieve tijd’ versus ‘objectieve tijd’ met een focus op de eerste. Waar gaat subjectieve tijd over? Over bijvoorbeeld het beeld van tijd, de interpretatie van tijd en de ervaring van tijd. En ben je je daar wel altijd bewust van? Heb je te maken met cycli of deadlines? En wat betekent ‘op tijd zijn’ eigenlijk? Want bepalen wij niet zelf wat dat betekent?
Karen concludeerde dat de plotselinge Covid-lockdowns ervoor hebben gezorgd dat ons begrip van tijd is opgerekt. Want wat betekent een werkdag tegenwoordig in termen van tijd? Tegenwoordig lopen werk en privé vaak ongemerkt in mekaar over. Ook koos zij de Covid-lockdown als voorbeeld van een ander aspect van subjectieve tijd: tijdsbeleving, gerelateerd aan ervaringen en herinnering. Als je nu vraagt aan mensen hoe lang de lockdown heeft geduurd, krijg je verschillende antwoorden op basis van persoonlijke ervaringen. Daarbij kon je verschillende groepen onderscheiden tijdens de lockdown: mensen die zich vasthielden aan het verleden, mensen die vooruitkeken naar de toekomst en mensen die ‘in het moment’ leefden.
We kunnen terugkijken of te maken hebben met bekende ervaringen: mensen blijken ’tijdreizigers’. Een déjà vu hebben we allemaal weleens ervaren. Ook een bezoek aan het ouderlijk huis kan herinneringen oproepen en tijd in een ander perspectief plaatsen. Een van de gasten die ik na afloop sprak, gaf aan dat ze daar niet vaak bij stil staat en dat ze het fijn vond dat Karen haar daar weer even bewust van had gemaakt.
Uit het publiek kwam na afloop de interessante vraag hoe ‘natuurlijke tijd’, bijvoorbeeld de biologische klok, zich verhoudt tot de begrippen ‘objectieve tijd’ en ‘subjectieve tijd’. Andere genoemde voorbeelden: zomer- en wintertijd en de seizoenen. Karen gaf aan dat er inderdaad sprake kan zijn van invloed op subjectieve tijd via bijvoorbeeld de interpretatie of ervaring van tijd.
Karens tip: houd vaker rekening met het vormen van een beeld van de tijd, het interpreteren van de tijd en het ‘reizen in de tijd’. En wees daarbij bewust van het verleden, heden en de toekomst.
Onthulling cover boek ‘Tijdmeesterschap’
Na het inspirerende verhaal van Karen heeft Marguerithe de Man (programmamanager Sioo) de cover onthuld van het boek ‘Tijdmeesterschap’. Er wordt nu nog hard aan het boek gewerkt door Jesse Segers en Marguerithe de Man, samen met 19 co-auteurs. Een boek van Sioo dat inspeelt op het tijd-thema van het Jubileumcongres en een handreiking zal bieden voor veranderaars. Begin 2024 is dit boek gereed!
[Red. Het eerste exemplaar van het nieuwe boek “Tijdmeesterschap, een handreiking voor veranderaars” is eind april 2024 overhandigd aan Jaap van ’t Hek. Lees hier meer over het boek, de auteurs, de overhandiging van het eerste exemplaar en waar je het boek kunt bestellen!]
Feest
Na de workshops en het plenaire deel van het programma verplaatsten we ons naar een ander deel van Fort Voordorp, waar we konden genieten van een keur aan vegetarische heerlijkheden die binnen een straal van 30 km van de congreslocatie zijn verbouwd, geproduceerd en bereid.
’s Avonds verzorgde de DJ de muziek. Een aantal pagina’s uit onze alumniboeken, uitvergroot, hingen op de muren. Een beetje tijdreizen soms: sommige gasten herkenden zich in foto’s van 30, 40 of meer dan 50 jaar geleden. Een waarzegster nam de toekomst voor haar rekening. De gasten kregen bij vertrek nog een heerlijke oliebol mee.
Dank
Dank aan alle gasten, sprekers en iedereen die deze dag mogelijk heeft gemaakt. Fijn dat we samen met jullie ons 65-jarig jubileum mochten vieren!
Op 30 november 2023 vond ons Jubileumcongres ‘Tijd Verandert’ plaats. Hiermee vierde Sioo haar 65-jarig bestaan!
In Fort Voordorp (regio Utrecht) kwamen we met ruim driehonderd collega’s, docenten, deelnemers, relaties en vrienden bij elkaar om ons te verdiepen in de thema’s ‘tijd’ en ‘verandering’ in relatie tot onze vakgebieden en om het jubileum feestelijk te vieren. Het congres begon met een ronde van zes interactieve workshops, gevolgd door een plenair inhoudelijk programma met internationale sprekers, waarover hieronder meer. Het congres werd afgesloten met hapjes en drankjes, omlijst door muziek en entertainment. Fijn om oude bekenden weer te zien en ook om nieuwe mensen uit het vak te leren kennen.
Maar waar hebben we het zoal over gehad? Hier volgt een kort verslag met om te beginnen een korte video-impressie van deze feestelijke Sioo-dag.
Tijd Verandert
Iedereen werd verwelkomd in een muzikale sfeer. Het Klezmertrio zorgde de hele dag, ook tijdens de pauzes, voor swingende muziek.
De workshops
Voorafgaand aan het plenaire deel van het programma splitsten we ons op en nam iedereen deel aan een van de volgende zes workshops:
Workshop I – Spelen met tijd: Joris Brenninkmeijer schreef over zijn zoektocht naar hoe de tijd betekenis heeft in coaching. In september 2023 verscheen zijn boek ‘De tijdgids. De wezenlijke rol van tijd in coachende gesprekken’. Annet Weitering was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen. Lees hier haar verslag.
Workshop II – Film en tijd: Robbert Braak werkt al vele jaren met film in zijn werk als creatief denker, trainer en coach op het terrein van leiderschap. Hoe krijgt de veranderende tijd vorm in film en hoe is dat een metafoor voor ons (professionele) gebruik van tijd om invloed te hebben. De deelnemers hebben de impact van film ervaren om tijd en de invloed daarop te beschouwen. Martijn van den Berg was aanwezig bij deze workshop en beschreef zijn bevindingen. Lees hier zijn verslag.
Workshop III – Tijdontwerp: De deelnemers aan de workshop van Daniël van Duijn hebben over tijdontwerp geleerd om dertien soorten tijd te herkennen: van krultijd en eeuwigheid tot temporele ordes en tijdvakken. De kunst is om ze te herkennen en vorm te geven. Wilfred Verweij was aanwezig bij deze workshop ‘Tijdontwerp’ en beschreef zijn bevindingen. Lees hier zijn verslag.
Workshop IV – De tijd ont-managen: Robert van Putten hield zijn lectorale rede over “Een kwestie van tijd. Bezieling en professionaliteit in een verontruste wereld”. Roberts lectoraat onderzoekt hoe religie, filosofie en kunst bijdragen aan het omgaan met professionele vraagstukken. Deze workshop gaf hij samen met Jan Willem Nuis (docent-onderzoeker bij de opleiding HRM van de CHE). Maaike Glimmerveen was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen. Lees hier haar verslag.
Workshop V – Verhaaltijd: Martijn van Ooijen promoveerde op zijn onderzoek naar de rol van verhalen bij het creëren van urgentie. Verhalen, waarin het verleden, het heden en de toekomst door elkaar heen lopen. Herinneringen uit het verleden en waarnemingen over wat er nu speelt, beïnvloeden allebei de plannen die je vandaag voor de toekomst maakt. Judith Iking was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen. Lees hier haar verslag.
Workshop VI – Tucht van de tijd: Jorren Scherpenisse promoveerde op het thema “Tucht van de tijd, over het tijdigen van bestuur en beleid”. In zijn proefschrift verbindt hij diverse tijdsconcepten met vraagstukken die leven in het openbaar bestuur. Marguerithe de Man was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen. Lees hier haar verslag.
Na de workshops was er tijd om met elkaar te praten, oude bekenden te spreken en nieuwe mensen te ontmoeten.
Plenair programma
Het plenaire programma bestond onder meer uit de volgende drie internationale sprekers:
- Prof. dr. Thomas Hertog, kosmoloog en hoogleraar theoretische natuurkunde aan de Katholieke Universiteit Leuven. Vele jaren onderzocht hij, met mentor en goede vriend Stephen Hawking, de oorsprong van het heelal. Recent schreef hij de internationale bestseller ‘Het ontstaan van de tijd’. Dit jaar was hij ook te gast in het televisieprogramma VPRO Zomergasten: over de mens, zwarte gaten, de oerknal en het ontstaan (‘origin’) van de tijd. En ‘guess what’: er zijn veel parallellen te trekken met ons vakgebied.
- Prof. dr. Tor Hernes van Copenhagen Business School. Tors bijdrage ging over ‘event-based understanding of time’, maar ook over hoe actoren verschillende combinaties maken van nabije en verre horizonten die zowel met verleden als met toekomst te maken hebben. Hoe komen die tot stand?
- Prof. dr. Karen Jansen van Henley Business School. Karen ging in op objectieve versus subjectieve tijd met een focus op subjectieve tijd, waar dat over gaat en hoe je er rekening mee kunt houden.
Hieronder volgt een verslag van hun presentaties.
Allereerst een welkomstwoord door prof. dr. Jesse Segers (rector van Sioo). Er is veel veranderd in – alleen al – de laatste vijf jaar. Denk bijvoorbeeld aan Covid, AI en oorlogen in de buurt. Sioo is verhuisd en we werken nu meer hybride. Tegelijkertijd kunnen we vaststellen dat Sioo groter en krachtiger is geworden. En, op sommige punten, is er niets veranderd, zoals bijvoorbeeld onze missie.
Daarna was het tijd voor de eerste spreker, of eigenlijk een interview, door Jesse Segers. Aan de hand van vragen van Jesse vertelde Thomas Hertog boeiend over zijn kennis en bevindingen over het ‘concept tijd’ en ervaringen met Stephen Hawking. Tijd is een extra dimensie (een vierde dimensie). En alle informatie over een zwart gat is gecodeerd op het oppervlak ervan (inzicht waarmee Hawking beroemd is geworden). Thomas vertelde dat je dat een beetje kunt vergelijken met een hologram. Dan neem je een driedimensionaal beeld waar, maar kun je alle informatie daarover, de bron, vinden op een plat vlak dat uiteraard tweedimensionaal is. Het oppervlak van een zwart gat zou dan driedimensionaal zijn en alle informatie bevatten van het gehele zwarte gat. Dat zou betekenen dat ’tijd’ in het zwarte gat dan eigenlijk een illusie blijkt….. Een interessante en intrigerende gedachte.
Ook vertelde hij dat ’tijd’ afhankelijk is van waar je je bevindt en hoe je je beweegt. In de tijd van Newton was tijd nog filosofisch van aard (als een zogenaamde kosmische Big Ben), vanaf Einstein zien we tijd en ruimte als fysische velden (Algemene Relativiteitstheorie).
Jesse bracht ook Georges Lemaître ter sprake, een priester, wiskundige, natuurkundige en kosmoloog uit België uit de twintigste eeuw. Georges Lemaître heeft in 1927 als eerste het idee van een oerknal voorgesteld. Bij de oerknal (t=0, t staat voor tijd) is er dan sprake van de oorsprong van tijd. Thomas: “Causaliteit veronderstelt een notie van tijd, dus op t=0 is er geen oorzaak!” Dat idee lieten we even bezinken.
Een ander onderwerp dat de revue passeerde was dat fysische theorieën er vaak van uitgaan dat jij, als onderzoeker of waarnemer, ‘erbuiten staat’. Echter wordt in de quantumtheorie de onderzoeker eerder gezien als zijnde ook een deelnemer aan het bestudeerde fenomeen. De mens is er dan dus onderdeel van. Hier zou je, denk ik, een aardige vergelijking kunnen maken met veranderingen in organisaties en in de wereld: de mens, leiders, iedereen, we zijn er allemaal onderdeel van. De vraag is of iedereen dat wel altijd echt voldoende beseft. De visie van Thomas is dat de menselijke conditie een plaats moet krijgen als onderdeel van de meest fundamentele fysica! Een erg interessant interview, waar wij allen inspiratie uit konden halen door ook na te denken over mogelijke parallellen met ons eigen vak.
De tweede spreker was prof. dr. Tor Hernes van Copenhagen Business School. Hij sprak over vraagstukken rond ontwerpen, organisaties, veranderingen en het fenomeen tijd. Vaak wordt er gedaan alsof je alles ‘in rechte lijnen’ kunt plannen, maar de wereld ziet er meestal heel anders uit. Denk weer aan Covid, of aan de komst van de iPhone of elektrische auto’s.
Tor Hernes noemde ook het voorbeeld van een bedrijf dat ervoor kiest om een aparte ontwikkelafdeling voor vernieuwing en experiment op te zetten. Waarbij de zogenaamde ‘reguliere business’ separaat ‘door moet draaien op de oude voet’, totdat gewenste vernieuwingen ‘voldoende ontwikkeld, getest en beschikbaar zijn’. Dan zouden de twee verenigd moeten worden: iets wat natuurlijk in 99% van de gevallen mislukt, omdat de twee tegen die tijd te ver uit elkaar zijn gegroeid.
In het kader van heden, verleden en toekomst: een mooi voorbeeld dat Tor gaf, was een bierbrouwerij die de tijd (!) nam om onderzoek te doen naar hoe 150 jaar geleden bier werd gebrouwen. En dan serieus onderzoek om het bier te kunnen reproduceren. Enerzijds keek men terug in de tijd (historie), anderzijds kan men de ontdekkingen dankzij dit onderzoek gebruiken om later (in de toekomst) bier te kunnen brouwen dat veel duurzamer is. Zo komen verschillende tijden op een mooie manier ‘samen’.
Hij vertelde daarnaast over vier vormen van impact op die zogenaamde ‘rechte lijn in de tijd’ en op verandering:
- ‘Shocks’ (bijv. Covid)
- ‘Tipping points’ (‘systemic change, be ready’)
- ‘Transformations’ (‘require strategic investments’)
- ‘Evolution’ (wat langzaam gaat en niet altijd wordt opgemerkt, ‘subtle and weak signals’)
Deze vier vormen hielpen ons eraan te herinneren, dat je altijd bewust moet blijven van onverwachte niet-rechtlijnige invloeden op ontwikkelingen. En dat deze vormen van impact ook de snelheid van ontwikkelingen en veranderingen flink kunnen beïnvloeden.
Het advies wat Tor ons tot besluit meegaf was (in zijn woorden):
- ‘Take your time.’
- ‘Challenge time as a straight line.’
- ‘See time as loops.’
- ‘Sense weak signals.’
- ‘Be prepared for the unexpected.’
Na een korte pauze was het tijd voor de derde internationale spreker: Prof. dr. Karen Jansen van Henley Business School. Zij sprak om te beginnen over haar eigen ervaring dat mensen in de USA eerder ‘leven om te werken’, terwijl mensen in Europa eerder ‘werken om te leven’. Iets dat zij ontdekte toen zij een tijdje in Nederland verbleef. Dit bracht haar meteen tot de volgende gedachte: ‘Slow down, appreciate the now.’
Haar verhaal ging vooral over ‘subjectieve tijd’ versus ‘objectieve tijd’ met een focus op de eerste. Waar gaat subjectieve tijd over? Over bijvoorbeeld het beeld van tijd, de interpretatie van tijd en de ervaring van tijd. En ben je je daar wel altijd bewust van? Heb je te maken met cycli of deadlines? En wat betekent ‘op tijd zijn’ eigenlijk? Want bepalen wij niet zelf wat dat betekent?
Karen concludeerde dat de plotselinge Covid-lockdowns ervoor hebben gezorgd dat ons begrip van tijd is opgerekt. Want wat betekent een werkdag tegenwoordig in termen van tijd? Tegenwoordig lopen werk en privé vaak ongemerkt in mekaar over. Ook koos zij de Covid-lockdown als voorbeeld van een ander aspect van subjectieve tijd: tijdsbeleving, gerelateerd aan ervaringen en herinnering. Als je nu vraagt aan mensen hoe lang de lockdown heeft geduurd, krijg je verschillende antwoorden op basis van persoonlijke ervaringen. Daarbij kon je verschillende groepen onderscheiden tijdens de lockdown: mensen die zich vasthielden aan het verleden, mensen die vooruitkeken naar de toekomst en mensen die ‘in het moment’ leefden.
We kunnen terugkijken of te maken hebben met bekende ervaringen: mensen blijken ’tijdreizigers’. Een déjà vu hebben we allemaal weleens ervaren. Ook een bezoek aan het ouderlijk huis kan herinneringen oproepen en tijd in een ander perspectief plaatsen. Een van de gasten die ik na afloop sprak, gaf aan dat ze daar niet vaak bij stil staat en dat ze het fijn vond dat Karen haar daar weer even bewust van had gemaakt.
Uit het publiek kwam na afloop de interessante vraag hoe ‘natuurlijke tijd’, bijvoorbeeld de biologische klok, zich verhoudt tot de begrippen ‘objectieve tijd’ en ‘subjectieve tijd’. Andere genoemde voorbeelden: zomer- en wintertijd en de seizoenen. Karen gaf aan dat er inderdaad sprake kan zijn van invloed op subjectieve tijd via bijvoorbeeld de interpretatie of ervaring van tijd.
Karens tip: houd vaker rekening met het vormen van een beeld van de tijd, het interpreteren van de tijd en het ‘reizen in de tijd’. En wees daarbij bewust van het verleden, heden en de toekomst.
Onthulling cover boek ‘Tijdmeesterschap’
Na het inspirerende verhaal van Karen heeft Marguerithe de Man (programmamanager Sioo) de cover onthuld van het boek ‘Tijdmeesterschap’. Er wordt nu nog hard aan het boek gewerkt door Jesse Segers en Marguerithe de Man, samen met 19 co-auteurs. Een boek van Sioo dat inspeelt op het tijd-thema van het Jubileumcongres en een handreiking zal bieden voor veranderaars. Begin 2024 is dit boek gereed!
[Red. Het eerste exemplaar van het nieuwe boek “Tijdmeesterschap, een handreiking voor veranderaars” is eind april 2024 overhandigd aan Jaap van ’t Hek. Lees hier meer over het boek, de auteurs, de overhandiging van het eerste exemplaar en waar je het boek kunt bestellen!]
Feest
Na de workshops en het plenaire deel van het programma verplaatsten we ons naar een ander deel van Fort Voordorp, waar we konden genieten van een keur aan vegetarische heerlijkheden die binnen een straal van 30 km van de congreslocatie zijn verbouwd, geproduceerd en bereid.
’s Avonds verzorgde de DJ de muziek. Een aantal pagina’s uit onze alumniboeken, uitvergroot, hingen op de muren. Een beetje tijdreizen soms: sommige gasten herkenden zich in foto’s van 30, 40 of meer dan 50 jaar geleden. Een waarzegster nam de toekomst voor haar rekening. De gasten kregen bij vertrek nog een heerlijke oliebol mee.
Dank
Dank aan alle gasten, sprekers en iedereen die deze dag mogelijk heeft gemaakt. Fijn dat we samen met jullie ons 65-jarig jubileum mochten vieren!