Op 30 november 2023 vond ons Jubileumcongres “Tijd Verandert” plaats. Hiermee vierde Sioo haar 65-jarig bestaan! In Fort Voordorp (regio Utrecht) kwamen we met ruim driehonderd collega’s, docenten, deelnemers, relaties en vrienden bij elkaar om ons te verdiepen in de thema’s “tijd” en “verandering” in relatie tot onze vakgebieden en om het jubileum feestelijk te vieren. Het congres begon met een ronde van zes interactieve workshops. Hieronder volgt het verslag van workshop I – Spelen met tijd.
Zie voor het verslag van het gehele Jubileumcongres, inclusief het plenair inhoudelijke programma, de terugblik: Jubileumcongres ‘Tijd Verandert’ – Sioo65 (30/11/2023).
Workshop I – Spelen met tijd: Joris Brenninkmeijer schreef over zijn zoektocht naar hoe de tijd betekenis heeft in coaching. In september 2023 verscheen zijn boek “De tijdgids. De wezenlijke rol van tijd in coachende gesprekken”. Annet Weitering was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen.
Verbonden met Sioo
De workshop startte met het verkrijgen van een overzicht van wie er in de zaal zitten. Per decennium staan we op en horen van een aantal deelnemers hun verhaal. Wat bijzonder was: er waren twee oud-deelnemers, die inmiddels ook alweer jaren docent en leerbegeleider zijn, wiens vaders ooit bij Sioo een opleiding hadden gedaan. Een van hen herinnerde zich dat het allemaal mannen waren met stropdassen. En dat hij vertelde dat hij in een kring moest zitten om complimenten te leren geven. Dat vonden ze toen veel moeilijker dan kritische feedback.
Gedachten over tijd
Vervolgens gingen we dieper in op verschillende aspecten van tijd en perspectieven ten aanzien van tijd: “Time is our window on the world. With time we create, order and shape the kind of world we live in.” (Jeremy Rifkin). Tijd is er, altijd en overal. Ons leven is verweven met tijd, getuige bijvoorbeeld de taal die daar uitdrukking aan geeft: “op tijd zijn”, “tijd tekort komen”, “tijd winnen of verliezen” en “de tijd uit het oog verliezen”. We kennen deadlines, quality time en tijd voor jezelf. Jonge ouders leven in hun tropenjaren, een pasgetrouwd stel beleeft de wittebroodsweken en, als nieuw aangenomen medewerker, heb je vaak een proeftijd. Aan het eind van ons leven, zo weten we, blijkt tijd eindig. Tijd confronteert ons met nietigheid en sterfelijkheid. Zonder tijd zou alles gelijktijdig plaatsvinden, met gebeurtenissen zonder enige ordening, zonder een eerst, een daarna en een vervolgens. Zonder verleden, heden of toekomst. Joris onderscheidt 3 soorten tijd:
- Kloktijd: Hoe beheers je je tijd?
- Ervaren tijd: Wat is voor jou ware tijd?
- Eindige tijd: Wat wil je met de tijd die je nog gegeven is?
Aan de klok valt niet te ontkomen. Op het eerste gezicht is dat ook wat designer en kunstenaar Maarten Baas laat zien met de serie “Real Time”. In zijn “Sweep clock” zit de mens letterlijk gevangen, terwijl hij vormgeeft aan het verstrijken van de tijd. De mensen in deze klokken staan in dienst van de tijd, maar lijken ook een bepaalde autonomie te hebben. Regelmatig zijn ze afgeleid of vervelen ze zich. We zijn in zekere zin gevangen in het tijdregime van de klok. En er is vrijheid binnen het systeem.
Joke Hermsen verkende het belang van rust, verveling, aandacht en wachten al in haar boek “Stil de tijd”. Waar dit, al sinds de Oudheid, belangrijke voorwaarden zijn voor het denken en de creativiteit, maar in het huidige economische tijdsgewricht nog weinig waardering lijken te krijgen.
Gebeurtenissen en tijd
Joris pakte daarna het model van Jorren Scherpenisse erbij, waarmee vijf verschillende tijdgerelateerde aspecten van gebeurtenissen worden belicht, namelijk:
1. Tijdsverloop
De dynamiek van beginnen en eindigen. Begin met openstaan vanaf het eerste, kwetsbare moment. Hoe verschijnt de ander voor je bij de start van het gesprek. En hoe heb je het gesprek afgerond?
2. Tijdshorizon
Wat waren relevante ervaringen in het verleden?
Welke vragen liggen er voor de toekomst?
Waarom komt hij/zij nu bij je?
3. Timing
Deden zich kritieke momenten voor?
Heb je er wat meegedaan of heb je het voorbij laten gaan?
Wachten op het juiste moment.
Johan Cruijff: je kunt maar op één moment op tijd komen, ben je er niet dan ben je of te laat of te vroeg.
Timing is alleen mogelijk als er een strak kader staat.
4. Gelijktijdigheid
Wat denk, voel en ervaar je? Hoe denk je dat de ander denkt en zich voelt?
Hoe zijn we samen bezig?
Wat zegt wat er in het hier-en-nu gebeurt over het daar-en-dan?
5. Tempo
Welk tempo en welke vragen zijn helpend in dit gesprek of in dit traject?
Hoe maakt de ander buiten dit gesprek tijd om stil te staan?
We voerden hele geanimeerde gesprekken in de groepjes en eindigden met een gesprek over hoe het aspect timing in je werk een rol speelt. Er kwam van alles langs in ons groepje en we hadden nog uren door kunnen praten. Geïnspireerd door alle gesprekken, gingen we op weg naar het plenaire gedeelte.
Lees ook de andere verslagen:
Workshop II – Film en tijd: Robbert Braak werkt al vele jaren met film in zijn werk als creatief denker, trainer en coach op het terrein van leiderschap. Hoe krijgt de veranderende tijd vorm in film en hoe is dat een metafoor voor ons (professionele) gebruik van tijd om invloed te hebben. De deelnemers hebben de impact van film ervaren om tijd en de invloed daarop te beschouwen. Martijn van den Berg was aanwezig bij deze workshop en beschreef zijn bevindingen.
Workshop III – Tijdontwerp: De deelnemers aan de workshop van Daniël van Duijn hebben over tijdontwerp geleerd om dertien soorten tijd te herkennen: van krultijd en eeuwigheid tot temporele ordes en tijdvakken. De kunst is om ze te herkennen en vorm te geven. Wilfred Verweij was aanwezig bij deze workshop en beschreef zijn bevindingen.
Workshop IV – De tijd ont-managen: Robert van Putten hield zijn lectorale rede over “Een kwestie van tijd. Bezieling en professionaliteit in een verontruste wereld”. Roberts lectoraat onderzoekt hoe religie, filosofie en kunst bijdragen aan het omgaan met professionele vraagstukken. Deze workshop gaf hij samen met Jan Willem Nuis (docent-onderzoeker bij de opleiding HRM van de CHE). Maaike Glimmerveen was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen.
Workshop V – Verhaaltijd: Martijn van Ooijen promoveerde op zijn onderzoek naar de rol van verhalen bij het creëren van urgentie. Verhalen, waarin het verleden, het heden en de toekomst door elkaar heen lopen. Herinneringen uit het verleden en waarnemingen over wat er nu speelt, beïnvloeden allebei de plannen die je vandaag voor de toekomst maakt. Judith Iking was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen.
Workshop VI – Tucht van de tijd: Jorren Scherpenisse promoveerde op het thema “Tucht van de tijd, over het tijdigen van bestuur en beleid”. In zijn proefschrift verbindt hij diverse tijdsconcepten met vraagstukken die leven in het openbaar bestuur. Marguerithe de Man was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen.
Zie voor het verslag van het gehele Jubileumcongres, inclusief het plenair inhoudelijke programma, de terugblik: Jubileumcongres ‘Tijd Verandert’ – Sioo65 (30/11/2023)
Nieuw Sioo-boek: Tijdmeesterschap, een handreiking voor veranderaars
Het eerste exemplaar van het nieuwste Sioo-boek “Tijdmeesterschap, een handreiking voor veranderaars” is eind april 2024 overhandigd aan Jaap van ’t Hek. Lees hier meer over het boek, de auteurs, de overhandiging van het eerste exemplaar en waar je het boek kunt bestellen!
Op 30 november 2023 vond ons Jubileumcongres “Tijd Verandert” plaats. Hiermee vierde Sioo haar 65-jarig bestaan! In Fort Voordorp (regio Utrecht) kwamen we met ruim driehonderd collega’s, docenten, deelnemers, relaties en vrienden bij elkaar om ons te verdiepen in de thema’s “tijd” en “verandering” in relatie tot onze vakgebieden en om het jubileum feestelijk te vieren. Het congres begon met een ronde van zes interactieve workshops. Hieronder volgt het verslag van workshop I – Spelen met tijd.
Zie voor het verslag van het gehele Jubileumcongres, inclusief het plenair inhoudelijke programma, de terugblik: Jubileumcongres ‘Tijd Verandert’ – Sioo65 (30/11/2023).
Workshop I – Spelen met tijd: Joris Brenninkmeijer schreef over zijn zoektocht naar hoe de tijd betekenis heeft in coaching. In september 2023 verscheen zijn boek “De tijdgids. De wezenlijke rol van tijd in coachende gesprekken”. Annet Weitering was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen.
Verbonden met Sioo
De workshop startte met het verkrijgen van een overzicht van wie er in de zaal zitten. Per decennium staan we op en horen van een aantal deelnemers hun verhaal. Wat bijzonder was: er waren twee oud-deelnemers, die inmiddels ook alweer jaren docent en leerbegeleider zijn, wiens vaders ooit bij Sioo een opleiding hadden gedaan. Een van hen herinnerde zich dat het allemaal mannen waren met stropdassen. En dat hij vertelde dat hij in een kring moest zitten om complimenten te leren geven. Dat vonden ze toen veel moeilijker dan kritische feedback.
Gedachten over tijd
Vervolgens gingen we dieper in op verschillende aspecten van tijd en perspectieven ten aanzien van tijd: “Time is our window on the world. With time we create, order and shape the kind of world we live in.” (Jeremy Rifkin). Tijd is er, altijd en overal. Ons leven is verweven met tijd, getuige bijvoorbeeld de taal die daar uitdrukking aan geeft: “op tijd zijn”, “tijd tekort komen”, “tijd winnen of verliezen” en “de tijd uit het oog verliezen”. We kennen deadlines, quality time en tijd voor jezelf. Jonge ouders leven in hun tropenjaren, een pasgetrouwd stel beleeft de wittebroodsweken en, als nieuw aangenomen medewerker, heb je vaak een proeftijd. Aan het eind van ons leven, zo weten we, blijkt tijd eindig. Tijd confronteert ons met nietigheid en sterfelijkheid. Zonder tijd zou alles gelijktijdig plaatsvinden, met gebeurtenissen zonder enige ordening, zonder een eerst, een daarna en een vervolgens. Zonder verleden, heden of toekomst. Joris onderscheidt 3 soorten tijd:
- Kloktijd: Hoe beheers je je tijd?
- Ervaren tijd: Wat is voor jou ware tijd?
- Eindige tijd: Wat wil je met de tijd die je nog gegeven is?
Aan de klok valt niet te ontkomen. Op het eerste gezicht is dat ook wat designer en kunstenaar Maarten Baas laat zien met de serie “Real Time”. In zijn “Sweep clock” zit de mens letterlijk gevangen, terwijl hij vormgeeft aan het verstrijken van de tijd. De mensen in deze klokken staan in dienst van de tijd, maar lijken ook een bepaalde autonomie te hebben. Regelmatig zijn ze afgeleid of vervelen ze zich. We zijn in zekere zin gevangen in het tijdregime van de klok. En er is vrijheid binnen het systeem.
Joke Hermsen verkende het belang van rust, verveling, aandacht en wachten al in haar boek “Stil de tijd”. Waar dit, al sinds de Oudheid, belangrijke voorwaarden zijn voor het denken en de creativiteit, maar in het huidige economische tijdsgewricht nog weinig waardering lijken te krijgen.
Gebeurtenissen en tijd
Joris pakte daarna het model van Jorren Scherpenisse erbij, waarmee vijf verschillende tijdgerelateerde aspecten van gebeurtenissen worden belicht, namelijk:
1. Tijdsverloop
De dynamiek van beginnen en eindigen. Begin met openstaan vanaf het eerste, kwetsbare moment. Hoe verschijnt de ander voor je bij de start van het gesprek. En hoe heb je het gesprek afgerond?
2. Tijdshorizon
Wat waren relevante ervaringen in het verleden?
Welke vragen liggen er voor de toekomst?
Waarom komt hij/zij nu bij je?
3. Timing
Deden zich kritieke momenten voor?
Heb je er wat meegedaan of heb je het voorbij laten gaan?
Wachten op het juiste moment.
Johan Cruijff: je kunt maar op één moment op tijd komen, ben je er niet dan ben je of te laat of te vroeg.
Timing is alleen mogelijk als er een strak kader staat.
4. Gelijktijdigheid
Wat denk, voel en ervaar je? Hoe denk je dat de ander denkt en zich voelt?
Hoe zijn we samen bezig?
Wat zegt wat er in het hier-en-nu gebeurt over het daar-en-dan?
5. Tempo
Welk tempo en welke vragen zijn helpend in dit gesprek of in dit traject?
Hoe maakt de ander buiten dit gesprek tijd om stil te staan?
We voerden hele geanimeerde gesprekken in de groepjes en eindigden met een gesprek over hoe het aspect timing in je werk een rol speelt. Er kwam van alles langs in ons groepje en we hadden nog uren door kunnen praten. Geïnspireerd door alle gesprekken, gingen we op weg naar het plenaire gedeelte.
Lees ook de andere verslagen:
Workshop II – Film en tijd: Robbert Braak werkt al vele jaren met film in zijn werk als creatief denker, trainer en coach op het terrein van leiderschap. Hoe krijgt de veranderende tijd vorm in film en hoe is dat een metafoor voor ons (professionele) gebruik van tijd om invloed te hebben. De deelnemers hebben de impact van film ervaren om tijd en de invloed daarop te beschouwen. Martijn van den Berg was aanwezig bij deze workshop en beschreef zijn bevindingen.
Workshop III – Tijdontwerp: De deelnemers aan de workshop van Daniël van Duijn hebben over tijdontwerp geleerd om dertien soorten tijd te herkennen: van krultijd en eeuwigheid tot temporele ordes en tijdvakken. De kunst is om ze te herkennen en vorm te geven. Wilfred Verweij was aanwezig bij deze workshop en beschreef zijn bevindingen.
Workshop IV – De tijd ont-managen: Robert van Putten hield zijn lectorale rede over “Een kwestie van tijd. Bezieling en professionaliteit in een verontruste wereld”. Roberts lectoraat onderzoekt hoe religie, filosofie en kunst bijdragen aan het omgaan met professionele vraagstukken. Deze workshop gaf hij samen met Jan Willem Nuis (docent-onderzoeker bij de opleiding HRM van de CHE). Maaike Glimmerveen was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen.
Workshop V – Verhaaltijd: Martijn van Ooijen promoveerde op zijn onderzoek naar de rol van verhalen bij het creëren van urgentie. Verhalen, waarin het verleden, het heden en de toekomst door elkaar heen lopen. Herinneringen uit het verleden en waarnemingen over wat er nu speelt, beïnvloeden allebei de plannen die je vandaag voor de toekomst maakt. Judith Iking was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen.
Workshop VI – Tucht van de tijd: Jorren Scherpenisse promoveerde op het thema “Tucht van de tijd, over het tijdigen van bestuur en beleid”. In zijn proefschrift verbindt hij diverse tijdsconcepten met vraagstukken die leven in het openbaar bestuur. Marguerithe de Man was aanwezig bij deze workshop en beschreef haar bevindingen.
Zie voor het verslag van het gehele Jubileumcongres, inclusief het plenair inhoudelijke programma, de terugblik: Jubileumcongres ‘Tijd Verandert’ – Sioo65 (30/11/2023)
Nieuw Sioo-boek: Tijdmeesterschap, een handreiking voor veranderaars
Het eerste exemplaar van het nieuwste Sioo-boek “Tijdmeesterschap, een handreiking voor veranderaars” is eind april 2024 overhandigd aan Jaap van ’t Hek. Lees hier meer over het boek, de auteurs, de overhandiging van het eerste exemplaar en waar je het boek kunt bestellen!