“Wat ik overhield aan al deze gesprekken, is dat onze gesprekspartners aanvoelen dat zij iets anders moeten doen in de samenwerkingsopgave waar zij voor staan en dat ze daarbij in meer of mindere mate expliciet zoekende zijn naar het ‘hoe’. Het gesprek over ‘Bounday Spanners in Actie’ zorgde er in de meeste gevallen voor dat ze duidelijker weten te benoemen wat ze nodig hebben om de samenwerking anders/beter aan te pakken. Of welk van de mechanismen hen kunnen helpen..”
…aldus collega Gertjan de Groot na afloop van onze bijdrage aan het Grote kennisfestival van 18 juni. Op deze warme en zonnige middag in juni ontmoeten wij diverse professionals die allemaal in hun eigen context een bijdrage leveren aan een samenwerkingsvraagstuk. Een vraagstuk waarbinnen de samenwerking tussen partijen met ieder hun eigen belangen, taal en logica een belangrijk element vormt. Of het nu ging om de participatiemedewerker bij een gemeente, de organisatieadviseur van een ziekenhuis dat gaat fuseren of de beleidsmedewerker op een school: allemaal lopen ze in hun werkpraktijk aan tegen grenzen in de samenwerking. Wat opvalt is dat is dat ze behoefte hebben aan (extra) handvatten voor ‘hoe’ ze verschillen in de samenwerking kunnen overbruggen. En/of dat ze zoekende zijn naar aanvullend repertoire om samen tot nieuwe werkpraktijken te komen. De spelvorm maakt nieuwsgierig en lijkt een welkom en waardevol ander perspectief in hun zoektocht naar grensoverstijgend samenwerken. We noemen de mensen die op deze grenzen experimenteren en bouwen aan samenwerking over grenzen heen in het spel en in deze blog ‘boundary spanners’.
Boundary Spanners in Actie
We hebben deze middag beschikking over een grote partytent op het festivalterrein van de Deventerse Gasfabriek. Op een tafel stallen we het spel ‘Bounday Spanners in Actie’ uit. De grondplaten die het spelbord vormen staan voor het bestemmingsplan van De Horizonpolder: een nieuw stuk land waar een stad en bedrijventerrein moet komen, maar waar tijdens de drooglegging ook een kwetsbaar natuurgebied ontstond dat behouden moet blijven. De polder staat metafoor voor de samenwerkingsopgave waaraan de spelers in het spel gaan werken. Aan een waslijn wapperen de rolomschrijvingen van de verschillende spelers die allemaal vanuit hun eigen perspectief belang hebben bij een goede inrichting van de polder: het onderwijs hecht aan voldoende groen en een goed openbaar vervoer, de natuurorganisatie vindt het onderwijs in hun zorg voor groen en maakt zich bovendien sterk voor duurzame energievoorziening, de werkgeversorganisaties willen groei en innovatie, etc. Op het speelveld liggen de gekleurde dominostenen die vandaag vooral omwaaien vanwege de verkoelende bries die regelmatig onder onze partytent door waait. Maar waarmee de spelers in het spel zowel een gezamenlijke als een eigen route moeten gaan vormen door Horizonpolder, En tussen de dominostenen liggen de verschillende boundary spanner elementen die de kern van het spel vormen. De boundary spannerskaarten om – ondanks de verschillende perspectieven – met elkaar in gesprek te raken, nieuwe perspectieven binnen te halen en samen werkpraktijken te ontwikkelen. De grensobjecten die fysieke grenzen op het speelveld kunnen overbruggen. De verschillende gekleurde muntjes die het middel vormen om de stenen en de grensobjecten in het spel te financieren.
Mooie gesprekken
Hoewel het spelen van het spel minimaal een dagdeel kost en daarom op het festival niet mogelijk is, leidt het zien van het spel tot mooie gesprekken in onze kleurrijk ingerichte partytent. Een aantal mensen zoekt ons gericht op, omdat ze meer willen weten over hoe de spelsimulatie precies in zijn werk gaat en of het daarmee van waarde is in hun eigen werkpraktijk waarin ze grenzen ervaren en om moeten gaan met verschillende belangen en perspectieven. Anderen worden nieuwsgierig naar het spel als ze in de rij staan voor verkoeling bij de ijskar die naast onze partytent een onverwachte publiekstrekker blijkt. Zij zijn verrast doordat ze herkenning vinden in het duiden van waarom de samenwerking in hun opgave stroef verloopt en wat nodig is om het anders of beter aan te pakken.
‘Alleen’
Wat ook opvalt is dat nagenoeg al onze gesprekspartners of boundary spanners zich relatief alleen voelen staan in hun opgave. Ondanks de organisatieoverstijgende ambitie stelt de participatiemedewerker van de gemeente dat alle organisaties zelfstandig aan de slag zijn en er niet echt samengewerkt wordt. Gaat de beleidsmedewerker van de school alleen ‘de boer op’ om collega’s in de regio te verleiden mee te doen in een experiment om te komen tot innovatie in de onderwijsregio en stelt de organisatieadviseur in het ziekenhuis dat het lastig is om vanuit een gedeeld urgentiebesef te werken aan continuïteit van zorg.
Samen doen
Wat ons betreft staat dit voor een breder patroon. Want vrijwel geen enkele maatschappelijk opgave laat zich oplossen binnen de grenzen van een organisatie, team of domein. Juist dan is het zaak om niet alleen te ‘praten over’, maar samen te gaan doen. Dit ‘in actie komen’ vraagt iets anders. Denk aan het organiseren van de samenwerking, het komen tot een collectieve ambitie, het maken van afspraken en het inrichten van de governance die daarbij hoort. We noemen paar situaties waarin het verschil tussen ‘praten over’ en ‘in actie komen’ zou kunnen gelden voor onze festivalgangers.
In het geval van de participatiemedewerker is de kans reëel dat er wel degelijk een behoorlijk functionerende overlegtafel op bestuurdersniveau is. Maar dat de boundary spanners daar niet in zijn meegenomen of gekend zijn en zich daarmee niet ook hebben georganiseerd. Schijnsamenwerking noemen we dat.
We denken aan de beleidsmedewerker in het onderwijs die het idee heeft samenwerking te moeten ‘verkopen’ door als initiatiefnemer ‘de boer op’ te gaan met een idee. Dat is natuurlijk goed, maar als dat idee niet leidt tot een collectieve ambitie waarin alle partijen ook hun eigen belangen kwijt kunnen, dan blijft het sleuren.
Gezamenlijke verantwoordelijkheid
Kortom de samenwerking bedenken en organiseren is één. Het repertoire ontwikkelen om die samenwerking ook te gaan doén, vraagt iets anders. Het is niet iets dat je ‘in’ je eigen organisatie doet, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van iedereen die betrokken is bij het realiseren van het resultaat. Het gaat om samen praktijken ontwikkelen, de grenzen binnen die praktijk te leren kennen en te overbruggen. Zodat je tot collectief nieuw denken en handelen komt. Zoals uit onze ontmoetingen op het festival bleek, gebeurt dat laatste bij ervaren boundary spanners vaak bijna ongemerkt. Vraag je naar het ‘hoe’, dan is het antwoord vaak: ‘dat gaat eigenlijk vanzelf, dat doe je gewoon’. De game is gemaakt op basis van onderzoek dat ‘gewoon’ zichtbaar heeft gemaakt.
Grenzen overbruggen
Want als je die ogenschijnlijke vanzelfsprekendheid expliciteert, verschijnt een herkenbaar en ontwikkelbaar handelingsrepertoire. Een repertoire dat helpt om verschillen (grenzen) productief te maken en tot gezamenlijk resultaat te komen. En dat is niet alleen de verantwoordelijkheid van die ene participatiemedewerker, organisatieadviseur of beleidsmedewerker. Het vermogen om grenzen te overbruggen is een collectieve verantwoordelijkheid van iedereen die aan de opgave werkt. Vandaar dat we in het spel gebruik maken van een diversiteit aan muntjes, kaarten, bruggen en meer. Dit maakt de mechanismen of handvatten om het ‘verschil’ te overbruggen expliciet, en voorkomt dat je je – net als de boundary spanners die wij op het festival ontmoetten – relatief alleen voelt staan in je opgave.
Meer-partijen-samenwerking is een heel eigen professie
Terug naar de Horizonpolder die wij onder onze partytent uitstalden. Hoewel het spel ‘Boundary Spanners in Actie’ een mooie metafoor is voor de complexiteit van het domeinoverstijgend samenwerken. Op deze mooie middag in juni bleek maar weer dat juist het met elkaar in gesprek zijn over en het ‘spelen met’ het overbruggen van verschil ertoe doet! Anders gezegd: meer-partijen-samenwerking is een heel eigen professie! Een die je echt nodig hebt in de samenwerking want alleen op basis van veel inhoudskennis kom je er niet! Het spel is een stap in het verbreden en verdiepen van deze professie om daarmee als boundary spanner de kansen op productieve samenwerking te vergroten.
Op zoek naar verdieping?
Het spelen van ‘Boundary spanners in actie’ is geschikt voor samenwerkingsverbanden die hun samenwerking willen verbeteren en vraagt één dag. Daarnaast biedt Sioo het leer-werktraject Ontwerpend samenwerken. In dit traject van ca. 10 maanden werk je met meer partijen aan complexe vraagstukken, waarin ook de organisatie van de samenwerking, de overlegtafels en je netwerkleiderschap aan de orde is. Daarbij werken we aan nieuwe frames voor je opgave, zodat andere oplossingen mogelijk worden en het handelen in de complexiteit.
“Wat ik overhield aan al deze gesprekken, is dat onze gesprekspartners aanvoelen dat zij iets anders moeten doen in de samenwerkingsopgave waar zij voor staan en dat ze daarbij in meer of mindere mate expliciet zoekende zijn naar het ‘hoe’. Het gesprek over ‘Bounday Spanners in Actie’ zorgde er in de meeste gevallen voor dat ze duidelijker weten te benoemen wat ze nodig hebben om de samenwerking anders/beter aan te pakken. Of welk van de mechanismen hen kunnen helpen..”
…aldus collega Gertjan de Groot na afloop van onze bijdrage aan het Grote kennisfestival van 18 juni. Op deze warme en zonnige middag in juni ontmoeten wij diverse professionals die allemaal in hun eigen context een bijdrage leveren aan een samenwerkingsvraagstuk. Een vraagstuk waarbinnen de samenwerking tussen partijen met ieder hun eigen belangen, taal en logica een belangrijk element vormt. Of het nu ging om de participatiemedewerker bij een gemeente, de organisatieadviseur van een ziekenhuis dat gaat fuseren of de beleidsmedewerker op een school: allemaal lopen ze in hun werkpraktijk aan tegen grenzen in de samenwerking. Wat opvalt is dat is dat ze behoefte hebben aan (extra) handvatten voor ‘hoe’ ze verschillen in de samenwerking kunnen overbruggen. En/of dat ze zoekende zijn naar aanvullend repertoire om samen tot nieuwe werkpraktijken te komen. De spelvorm maakt nieuwsgierig en lijkt een welkom en waardevol ander perspectief in hun zoektocht naar grensoverstijgend samenwerken. We noemen de mensen die op deze grenzen experimenteren en bouwen aan samenwerking over grenzen heen in het spel en in deze blog ‘boundary spanners’.
Boundary Spanners in Actie
We hebben deze middag beschikking over een grote partytent op het festivalterrein van de Deventerse Gasfabriek. Op een tafel stallen we het spel ‘Bounday Spanners in Actie’ uit. De grondplaten die het spelbord vormen staan voor het bestemmingsplan van De Horizonpolder: een nieuw stuk land waar een stad en bedrijventerrein moet komen, maar waar tijdens de drooglegging ook een kwetsbaar natuurgebied ontstond dat behouden moet blijven. De polder staat metafoor voor de samenwerkingsopgave waaraan de spelers in het spel gaan werken. Aan een waslijn wapperen de rolomschrijvingen van de verschillende spelers die allemaal vanuit hun eigen perspectief belang hebben bij een goede inrichting van de polder: het onderwijs hecht aan voldoende groen en een goed openbaar vervoer, de natuurorganisatie vindt het onderwijs in hun zorg voor groen en maakt zich bovendien sterk voor duurzame energievoorziening, de werkgeversorganisaties willen groei en innovatie, etc. Op het speelveld liggen de gekleurde dominostenen die vandaag vooral omwaaien vanwege de verkoelende bries die regelmatig onder onze partytent door waait. Maar waarmee de spelers in het spel zowel een gezamenlijke als een eigen route moeten gaan vormen door Horizonpolder, En tussen de dominostenen liggen de verschillende boundary spanner elementen die de kern van het spel vormen. De boundary spannerskaarten om – ondanks de verschillende perspectieven – met elkaar in gesprek te raken, nieuwe perspectieven binnen te halen en samen werkpraktijken te ontwikkelen. De grensobjecten die fysieke grenzen op het speelveld kunnen overbruggen. De verschillende gekleurde muntjes die het middel vormen om de stenen en de grensobjecten in het spel te financieren.
Mooie gesprekken
Hoewel het spelen van het spel minimaal een dagdeel kost en daarom op het festival niet mogelijk is, leidt het zien van het spel tot mooie gesprekken in onze kleurrijk ingerichte partytent. Een aantal mensen zoekt ons gericht op, omdat ze meer willen weten over hoe de spelsimulatie precies in zijn werk gaat en of het daarmee van waarde is in hun eigen werkpraktijk waarin ze grenzen ervaren en om moeten gaan met verschillende belangen en perspectieven. Anderen worden nieuwsgierig naar het spel als ze in de rij staan voor verkoeling bij de ijskar die naast onze partytent een onverwachte publiekstrekker blijkt. Zij zijn verrast doordat ze herkenning vinden in het duiden van waarom de samenwerking in hun opgave stroef verloopt en wat nodig is om het anders of beter aan te pakken.
‘Alleen’
Wat ook opvalt is dat nagenoeg al onze gesprekspartners of boundary spanners zich relatief alleen voelen staan in hun opgave. Ondanks de organisatieoverstijgende ambitie stelt de participatiemedewerker van de gemeente dat alle organisaties zelfstandig aan de slag zijn en er niet echt samengewerkt wordt. Gaat de beleidsmedewerker van de school alleen ‘de boer op’ om collega’s in de regio te verleiden mee te doen in een experiment om te komen tot innovatie in de onderwijsregio en stelt de organisatieadviseur in het ziekenhuis dat het lastig is om vanuit een gedeeld urgentiebesef te werken aan continuïteit van zorg.
Samen doen
Wat ons betreft staat dit voor een breder patroon. Want vrijwel geen enkele maatschappelijk opgave laat zich oplossen binnen de grenzen van een organisatie, team of domein. Juist dan is het zaak om niet alleen te ‘praten over’, maar samen te gaan doen. Dit ‘in actie komen’ vraagt iets anders. Denk aan het organiseren van de samenwerking, het komen tot een collectieve ambitie, het maken van afspraken en het inrichten van de governance die daarbij hoort. We noemen paar situaties waarin het verschil tussen ‘praten over’ en ‘in actie komen’ zou kunnen gelden voor onze festivalgangers.
In het geval van de participatiemedewerker is de kans reëel dat er wel degelijk een behoorlijk functionerende overlegtafel op bestuurdersniveau is. Maar dat de boundary spanners daar niet in zijn meegenomen of gekend zijn en zich daarmee niet ook hebben georganiseerd. Schijnsamenwerking noemen we dat.
We denken aan de beleidsmedewerker in het onderwijs die het idee heeft samenwerking te moeten ‘verkopen’ door als initiatiefnemer ‘de boer op’ te gaan met een idee. Dat is natuurlijk goed, maar als dat idee niet leidt tot een collectieve ambitie waarin alle partijen ook hun eigen belangen kwijt kunnen, dan blijft het sleuren.
Gezamenlijke verantwoordelijkheid
Kortom de samenwerking bedenken en organiseren is één. Het repertoire ontwikkelen om die samenwerking ook te gaan doén, vraagt iets anders. Het is niet iets dat je ‘in’ je eigen organisatie doet, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van iedereen die betrokken is bij het realiseren van het resultaat. Het gaat om samen praktijken ontwikkelen, de grenzen binnen die praktijk te leren kennen en te overbruggen. Zodat je tot collectief nieuw denken en handelen komt. Zoals uit onze ontmoetingen op het festival bleek, gebeurt dat laatste bij ervaren boundary spanners vaak bijna ongemerkt. Vraag je naar het ‘hoe’, dan is het antwoord vaak: ‘dat gaat eigenlijk vanzelf, dat doe je gewoon’. De game is gemaakt op basis van onderzoek dat ‘gewoon’ zichtbaar heeft gemaakt.
Grenzen overbruggen
Want als je die ogenschijnlijke vanzelfsprekendheid expliciteert, verschijnt een herkenbaar en ontwikkelbaar handelingsrepertoire. Een repertoire dat helpt om verschillen (grenzen) productief te maken en tot gezamenlijk resultaat te komen. En dat is niet alleen de verantwoordelijkheid van die ene participatiemedewerker, organisatieadviseur of beleidsmedewerker. Het vermogen om grenzen te overbruggen is een collectieve verantwoordelijkheid van iedereen die aan de opgave werkt. Vandaar dat we in het spel gebruik maken van een diversiteit aan muntjes, kaarten, bruggen en meer. Dit maakt de mechanismen of handvatten om het ‘verschil’ te overbruggen expliciet, en voorkomt dat je je – net als de boundary spanners die wij op het festival ontmoetten – relatief alleen voelt staan in je opgave.
Meer-partijen-samenwerking is een heel eigen professie
Terug naar de Horizonpolder die wij onder onze partytent uitstalden. Hoewel het spel ‘Boundary Spanners in Actie’ een mooie metafoor is voor de complexiteit van het domeinoverstijgend samenwerken. Op deze mooie middag in juni bleek maar weer dat juist het met elkaar in gesprek zijn over en het ‘spelen met’ het overbruggen van verschil ertoe doet! Anders gezegd: meer-partijen-samenwerking is een heel eigen professie! Een die je echt nodig hebt in de samenwerking want alleen op basis van veel inhoudskennis kom je er niet! Het spel is een stap in het verbreden en verdiepen van deze professie om daarmee als boundary spanner de kansen op productieve samenwerking te vergroten.
Op zoek naar verdieping?
Het spelen van ‘Boundary spanners in actie’ is geschikt voor samenwerkingsverbanden die hun samenwerking willen verbeteren en vraagt één dag. Daarnaast biedt Sioo het leer-werktraject Ontwerpend samenwerken. In dit traject van ca. 10 maanden werk je met meer partijen aan complexe vraagstukken, waarin ook de organisatie van de samenwerking, de overlegtafels en je netwerkleiderschap aan de orde is. Daarbij werken we aan nieuwe frames voor je opgave, zodat andere oplossingen mogelijk worden en het handelen in de complexiteit.