De huidige uitdagingen in onze samenleving en organisaties zijn steeds vaker complexe, multistakeholder vraagstukken. Complexe vraagstukken kennen een heel eigen dynamiek en vragen om andere aanpakken en vormen van samenwerking tussen professionals en tussen de betrokken organisaties en andere stakeholders dan bij meer reguliere projecten. In de programma’s die Sioo rond dit thema ontwikkelt, vind je dat eigen karakter ook terug. Juist bij complexe vraagstukken past een setting van ‘(samen) lerend werken en werkend leren’.
Wat maakt vragen en opgaven complex?
Complex is niet hetzelfde als ‘heel ingewikkeld’. In complexe vraagstukken:
- Ontbreekt vaak een helder causaal verband (oorzaak>gevolg). Verschillende oorzaken en actoren lopen door elkaar en zijn voortdurend in interactie.
- Zijn input en output veelal disproportioneel (kleine oorzaken met grote gevolgen of andersom).
- Bestaat het vraagstuk niet uit losse puzzelstukken die samen de oplossing vormen (deconstructie en optimaliseren werkt niet).
- Verschuift de focus van ‘probleem en oplossing’ (en daarmee controle) naar ‘patronen en voortgang’ met een hoge mate van onzekerheid en verrassingen onderweg.
- Is vaak sprake van relatief open systemen; dat vraagt voortdurende alertheid op – en feedback van ‘buiten’.
Door deze dynamiek moet je dergelijke opgaven ook benaderen van ‘binnenuit’ en niet louter als buitenstaander. Je moet zelf interacteren c.q. deel uitmaken van het systeem.
Complexe vraagstukken en systemen hebben door diezelfde dynamiek in potentie lerend vermogen in zich maar het karakter zoals hierboven beschreven gaat vaak wel tegen onze natuur in als het om oplossingen gaat.
Leren dansen met complexiteit
Decision-makers commonly mistake complex systems for simply complicated ones and look for solutions without realizing that ‘learning to dance’ with a complex system is definitely different from ‘solving’ the problems arising from it. — Roberto Poli
In een leeromgeving die aansluit op het bovenstaande helpt:
- Werken vanuit gezamenlijk doel.
- Werken aan aspecten die voor een specifieke context relevant zijn.
- ‘The whole systeem in the room’; gezamenlijk leren en werken van alle stakeholders.
- Meervoudig/systemisch kijken naar vraagstukken, organisaties en samenwerking.
- Een opvatting van professionalisering die recht doet aan de voortdurende interactie tussen betrokken professies, werkveld en maatschappij.
- Het leren omgaan met onzekerheid (van onzekerheidsreductie naar onzekerheids-containment).
- Iteratief werken zonder een dolgedraaide carrousel van projecten en meetings.
- Geen nieuw generiek (ontwikkel)aanbod maar aansluiten op interne vraagstukken en ontwikkelingen.
- Focus op de ‘plek der moeite’; onzekerheid omarmen, vacante verantwoordelijkheid expliciteren (i.p.v. oplossen of ontkennen), verschillen zichtbaar maken.
- Handreikingen en kaders die (direct) lokaal ingevuld kunnen worden.
Met name het omgaan met onzekerheid is lastig en druist vaak ook in tegen onze natuur. Het uit zich in de samenwerking vaak door:
- In control te willen zijn.
- Blijven praten over wie er aan tafel moet zitten en over de benodigde randvoorwaarden.
- Terugvallen op een ‘expert gap’ (‘Ik wil het precies weten voordat ik iets kan doen’).
- Etc.
Daarbij vind je diezelfde onzekerheid vaak ook terug in reacties en feedback uit de directe omgeving (politiek, media, etc.). Puzzelen en iteratief werken aan complexe vraagtukken wordt vaak ook niet gezien als echt werk (‘wanneer gaan we wat doen?’, ’waar is het totaalplan?’).
Het is het soort werk dat vraagt om eindeloos ‘tweaken’ en veel geduld, empathie en communicatief vermogen. Concrete stappen zetten in een ‘veilige’ leeromgeving is daarbij een goede investering in zowel het hier-en-nu als op de langere termijn.
Een mooi voorbeeld
Sinds 2005 organiseert Sioo in opdracht van een aantal woningcorporaties, de stadsregio en, sinds kort, de provincie Gelderland, samen met gemeenten, bouwers, ontwikkelaars en zorgpartijen een leergang voor professionals die hen vaardiger maakt in het leveren van een bijdrage aan– en samenwerken in complexe opgaven rond de bouwopgave in de regio. De betrokken organisaties investeren zo duurzaam in de verbetering en versnelling van de realisatie van vitale woonomgevingen in de Groene Metropoolregio en Regio Foodvalley en de kwaliteit van medewerkers die hierbij een rol spelen.
Tijdens de leergang Bouwen Regisseren werken deelnemers aan hun eigen rol en bijdrage in complexe opgaven waarmee zij tijdens de leergang ook concreet aan de slag gaan. Deze intensieve en inspirerende setting van lerend (samen)werken en werkend leren levert zowel de deelnemer als zijn/haar organisatie duurzaam voordeel op bij het werken aan de bouwopgave in de regio en daarmee ook aan vitale leefomgevingen van nu en straks.
Verder in gesprek over de mogelijkheden in jouw regio of gemeente of rond een complex vraagstuk in/rond jouw organisatie? Neem contact op met programmamanager Peter Paul Kerpel of lees meer over Bouwen Regisseren.
De huidige uitdagingen in onze samenleving en organisaties zijn steeds vaker complexe, multistakeholder vraagstukken. Complexe vraagstukken kennen een heel eigen dynamiek en vragen om andere aanpakken en vormen van samenwerking tussen professionals en tussen de betrokken organisaties en andere stakeholders dan bij meer reguliere projecten. In de programma’s die Sioo rond dit thema ontwikkelt, vind je dat eigen karakter ook terug. Juist bij complexe vraagstukken past een setting van ‘(samen) lerend werken en werkend leren’.
Wat maakt vragen en opgaven complex?
Complex is niet hetzelfde als ‘heel ingewikkeld’. In complexe vraagstukken:
- Ontbreekt vaak een helder causaal verband (oorzaak>gevolg). Verschillende oorzaken en actoren lopen door elkaar en zijn voortdurend in interactie.
- Zijn input en output veelal disproportioneel (kleine oorzaken met grote gevolgen of andersom).
- Bestaat het vraagstuk niet uit losse puzzelstukken die samen de oplossing vormen (deconstructie en optimaliseren werkt niet).
- Verschuift de focus van ‘probleem en oplossing’ (en daarmee controle) naar ‘patronen en voortgang’ met een hoge mate van onzekerheid en verrassingen onderweg.
- Is vaak sprake van relatief open systemen; dat vraagt voortdurende alertheid op – en feedback van ‘buiten’.
Door deze dynamiek moet je dergelijke opgaven ook benaderen van ‘binnenuit’ en niet louter als buitenstaander. Je moet zelf interacteren c.q. deel uitmaken van het systeem.
Complexe vraagstukken en systemen hebben door diezelfde dynamiek in potentie lerend vermogen in zich maar het karakter zoals hierboven beschreven gaat vaak wel tegen onze natuur in als het om oplossingen gaat.
Leren dansen met complexiteit
Decision-makers commonly mistake complex systems for simply complicated ones and look for solutions without realizing that ‘learning to dance’ with a complex system is definitely different from ‘solving’ the problems arising from it. — Roberto Poli
In een leeromgeving die aansluit op het bovenstaande helpt:
- Werken vanuit gezamenlijk doel.
- Werken aan aspecten die voor een specifieke context relevant zijn.
- ‘The whole systeem in the room’; gezamenlijk leren en werken van alle stakeholders.
- Meervoudig/systemisch kijken naar vraagstukken, organisaties en samenwerking.
- Een opvatting van professionalisering die recht doet aan de voortdurende interactie tussen betrokken professies, werkveld en maatschappij.
- Het leren omgaan met onzekerheid (van onzekerheidsreductie naar onzekerheids-containment).
- Iteratief werken zonder een dolgedraaide carrousel van projecten en meetings.
- Geen nieuw generiek (ontwikkel)aanbod maar aansluiten op interne vraagstukken en ontwikkelingen.
- Focus op de ‘plek der moeite’; onzekerheid omarmen, vacante verantwoordelijkheid expliciteren (i.p.v. oplossen of ontkennen), verschillen zichtbaar maken.
- Handreikingen en kaders die (direct) lokaal ingevuld kunnen worden.
Met name het omgaan met onzekerheid is lastig en druist vaak ook in tegen onze natuur. Het uit zich in de samenwerking vaak door:
- In control te willen zijn.
- Blijven praten over wie er aan tafel moet zitten en over de benodigde randvoorwaarden.
- Terugvallen op een ‘expert gap’ (‘Ik wil het precies weten voordat ik iets kan doen’).
- Etc.
Daarbij vind je diezelfde onzekerheid vaak ook terug in reacties en feedback uit de directe omgeving (politiek, media, etc.). Puzzelen en iteratief werken aan complexe vraagtukken wordt vaak ook niet gezien als echt werk (‘wanneer gaan we wat doen?’, ’waar is het totaalplan?’).
Het is het soort werk dat vraagt om eindeloos ‘tweaken’ en veel geduld, empathie en communicatief vermogen. Concrete stappen zetten in een ‘veilige’ leeromgeving is daarbij een goede investering in zowel het hier-en-nu als op de langere termijn.
Een mooi voorbeeld
Sinds 2005 organiseert Sioo in opdracht van een aantal woningcorporaties, de stadsregio en, sinds kort, de provincie Gelderland, samen met gemeenten, bouwers, ontwikkelaars en zorgpartijen een leergang voor professionals die hen vaardiger maakt in het leveren van een bijdrage aan– en samenwerken in complexe opgaven rond de bouwopgave in de regio. De betrokken organisaties investeren zo duurzaam in de verbetering en versnelling van de realisatie van vitale woonomgevingen in de Groene Metropoolregio en Regio Foodvalley en de kwaliteit van medewerkers die hierbij een rol spelen.
Tijdens de leergang Bouwen Regisseren werken deelnemers aan hun eigen rol en bijdrage in complexe opgaven waarmee zij tijdens de leergang ook concreet aan de slag gaan. Deze intensieve en inspirerende setting van lerend (samen)werken en werkend leren levert zowel de deelnemer als zijn/haar organisatie duurzaam voordeel op bij het werken aan de bouwopgave in de regio en daarmee ook aan vitale leefomgevingen van nu en straks.
Verder in gesprek over de mogelijkheden in jouw regio of gemeente of rond een complex vraagstuk in/rond jouw organisatie? Neem contact op met programmamanager Peter Paul Kerpel of lees meer over Bouwen Regisseren.