In ‘De Smaakmakers van Sioo’ geven we de vele partners en docenten uit ons netwerk een gezicht door hen het hemd van het lijf te vragen over hun kennis, ervaring, inspiratiebronnen én band met Sioo. Dit keer spreken we Francine Lameris en Raïssa Verdult, leerbegeleiders bij Sioo. In gesprek met relatiemanager Annet Weitering vertellen ze over hun route naar het leerbegeleiderschap, de kerncompetenties die bij het vak komen kijken en het bouwen aan gemeenschappen.
De start bij Sioo als leerbegeleider
Francine Lameris: Mijn route naar het leerbegeleiderschap begon met mijn samenwerking met Marguerithe de Man, programmamanager bij Sioo, in de commissie ‘hercertificering’ van de Orde van Organisatiekundigen en -adviseurs (Ooa). Tijdens onze gesprekken over werk en verschillende opdrachten, kwam een specifieke taak over het begeleiden van innovaties ter sprake. Marguerithe vroeg me vervolgens of ik interesse had om leerbegeleider te worden in haar programma voor ervaren adviseurs. Hoewel ik primair adviseur was, voelde deze rol verrassend passend.
Raïssa Verdult: Voor mij was de stap naar Sioo een natuurlijk gevolg van mijn eerdere rollen als adviseur en als coach en leerbegeleider in andere programma’s. Ik startte bij Sioo toen Tim Stevens, leerbegeleider bij Sioo, voorstelde om samen de leerbegeleiding van het Ondernemersprofiel in de CP&C te gaan doen (voorloper van de programma’s Advanced Consulting and Change en Advanced Change Lab). Inmiddels is Sioo uitgegroeid tot mijn professionele thuisbasis waarin ik mijn ideeën over effectief en systemisch werken goed in diverse programma’s kan inbrengen. Onze deelnemers werken vrijwel altijd in een complexe context waarin je tegelijkertijd moet afstemmen op jezelf en op het grotere geheel.
De kerncompetenties van de leerbegeleider
Als leerbegeleider bij Sioo is het essentieel om ’tweebenig’ te zijn. Enerzijds vereist de rol expertise in veranderkunde, leiderschap en organiseren. Anderzijds moet je als coach kunnen aansluiten bij de behoeften van de deelnemers, zowel individueel als in groepsverband. Dit vraagt niet alleen empathie en begrip voor de context waarin de deelnemers opereren, maar ook de vaardigheid om kritische vragen te stellen die hen verder helpen in hun leerproces.
Voor het werken als leerbegeleider is balans nodig tussen inhoudelijke expertise en het vermogen om relationeel en contextueel te werken. Elk programma biedt unieke uitdagingen en kansen, en als leerbegeleider moet je flexibel en responsief zijn. Dit betekent dat je goed moet snappen in welke context en cultuur we werken, wat dit met deelnemers doet en hoe zij zich in dit spanningsveld verhouden.
Dienen van zowel de groep als de individuen in een groep
Francine: naast de individuele professionalisering is ook de groep als gemeenschap van belang. We proberen een omgeving te creëren waarin iedereen zich open kan stellen voor leren. Naast de individuele behoeften, vraagt ook de dynamiek binnen de groep en de bredere organisatorische context van deelnemers aandacht.
Raïssa: De rol van leerbegeleider vereist dat je dicht bij de deelnemers blijft, hun werkpraktijk begrijpt en aanvoelt wat er speelt. Dit is een continu proces van aanwezig zijn en ook inspelen op wat de groep nodig heeft. Het gaat om het creëren van een vrije en veilige ruimte (een holding space) waarin je met en van elkaar kunt leren.
Ontwikkeling: steeds meer een combinatie van rollen
De laatste tijd zien we vaker verschillende verschijningsvormen van ‘de begeleider’, vooral omdat het aantal en soort incompany-programma’s toeneemt.
| Rol | Waar |
| Programmamanager en leerbegeleider | In incompany-programma’s waar veel schakelen en verbinden nodig is met opdrachtgevers en andere stakeholders zoals bijv. HR(D). |
| Leerbegeleider | Bij open programma’s of incompany-programma’s met een toegewijde programmamanager en één of meerdere leerbegeleiders. |
| Leerbegeleider en docent | Bij een klein programma, met beperkte onderdelen, waar de leerbegeleider en docent voldoende deskundig zijn op de inhoud of meerdere inhouden kunnen bieden. Of leerbegeleider in een avondprogramma gericht op persoonlijke ontwikkeling. Of leerbegeleider in het begeleiden van een slotmanifestatie van de groep. |
| Leerbegeleider, docent en programmamanager | Bij kleinere incompany-programma’s die een langere doorlooptijd hebben en waar het programma al doende wordt ontwikkeld. |
Het is mooi om te merken dat de Sioo-programmamanagers de leerbegeleiders steeds weer matchen bij de vraag en de combinatie van rollen. En ook als leerbegeleider is het goed om te weten waar je je senang bij voelt. Zowel qua rol als qua context. Daartoe heeft Sioo een groot en divers netwerk. De ziekenhuiswereld is echt anders dan een groot, internationaal adviesbureau of de Raad voor de Rechtsspraak of een gemeente.
Francine: Bij Sioo vervul ik vaak dubbele rollen, vooral in onze incompany-programma’s. Bijvoorbeeld nu in het Slingerland Ziekenhuis ben ik zowel programmamanager als leerbegeleider. Deze combinatie sluit goed aan bij mijn vaardigheden als adviseur. Ik geniet van de dynamiek die deze rollen met zich meebrengen, waarbij ik zowel uitvoerend als sturend betrokken ben bij het vormgeven en begeleiden van het programma, dat ook organisatieontwikkeling als doel heeft.
Raïssa: Ik geniet ook van deze combinatie van verschillende rollen. Zoals in de leiderschapsprogramma’s voor de rechtspraak. Ontwerpen gaat over een logische opbouw van kennis en oefeningen. Zodat deelnemers zich niet alleen persoonlijk en professioneel ontwikkelen, maar ook patronen in de organisatie leren verleggen. Het programma gaat ‘werken’ als het aansluit op de behoeften van de deelnemers én op de opgave van de organisatie om dynamisch en duurzaam te veranderen. Ontwerpen is dus ook een dynamisch proces. We wijken regelmatig af van een vast ontwerp om aan te sluiten bij wat echt nodig is. Dit samenspel met stakeholders en met deelnemers die hun eigen praktijk inbrengen vind ik het meest interessant.
Vak van leerbegeleider: vooral doen en reflecteren, samen met anderen
Volgens Francine Lameris en Raïssa Verdult leer je het vak van leerbegeleider vooral door te doen en daarop te reflecteren. Dat doen ze door:
- Uitwisseling met elkaar in programma’s. Soms ook met vaste docenten die regelmatig terugkeren in een programma.
- De jaarlijkse Leerbegeleidersdag van Sioo.
- Vanuit directe reflectie, over wat je tegenkomt in een programma, met collega’s met wie je korte lijntjes hebt.
Wat ook helpt is om, zeker in de grotere, complexe programma’s, ook expliciet een leergroep te vormen met een aantal essentiële interne stakeholders van de organisatie, de programmamanager(s) en leerbegeleiders. Of om intervisie te doen met leerbegeleiders en de programmamanager(s).
Voorbeeld voor deelnemers
Als leerbegeleider ben je ook een voorbeeld voor de deelnemers op verschillende vlakken, zoals een bedding creëren om ook het collectief te laten leren, de lange lijnen in de gaten houden en zaken met elkaar te verbinden en continu ook jezelf te blijven ontwikkelen. We gebruiken hiervoor de term reflective practitioner, waarbij het gaat om te reflecteren in en op de praktijk die je wilt veranderen. Op het vak, op je opgave en op jezelf als professional.
Reacties van deelnemers over de rol van leerbegeleider, zoals Francine en Raïssa die vaak teruggekoppeld krijgen:
- Jullie volgen ons liefdevol kritisch;
- Stimuleren ons het beste uit onszelf en uit de leergang te halen;
- Jullie knopen alles aan elkaar, dat helpt ons enorm;
- Regelmatig sla je de spijker op zijn kop, en soms is dat best stevig, maar wel goed;
- Nieuwsgiering, gedreven, geïnteresseerd;
- Jullie maken chocola van alles wat langskomt, integreren alles;
- Bovenstaande waarderen ook de docenten: dat zorgt voor een goede landing als docenten in het programma komen en weten waar de groep staat, wat er speelt bij de individuele deelnemers, wat er in hun werkpraktijk speelt, en welke passende accenten ze kunnen leggen.
Kern van de rol
Tot slot komen ze terug op de kern van de rol van leerbegeleider:
“Als leerbegeleider moet je voortdurend aandacht hebben voor de behoeften van individuele deelnemers en voor de groep als geheel. Het vermogen om flexibel en empathisch te zijn, terwijl je tegelijkertijd structuur en richting biedt, blijft de kern van onze rol.”
Hier vind je meer informatie over de opleidingsprogramma’s Advanced Consulting and Change en Advanced Change Lab.
En hier vind je een terugblik op de meest recente Leerbegeleidersdag van Sioo.
In ‘De Smaakmakers van Sioo’ geven we de vele partners en docenten uit ons netwerk een gezicht door hen het hemd van het lijf te vragen over hun kennis, ervaring, inspiratiebronnen én band met Sioo. Dit keer spreken we Francine Lameris en Raïssa Verdult, leerbegeleiders bij Sioo. In gesprek met relatiemanager Annet Weitering vertellen ze over hun route naar het leerbegeleiderschap, de kerncompetenties die bij het vak komen kijken en het bouwen aan gemeenschappen.
De start bij Sioo als leerbegeleider
Francine Lameris: Mijn route naar het leerbegeleiderschap begon met mijn samenwerking met Marguerithe de Man, programmamanager bij Sioo, in de commissie ‘hercertificering’ van de Orde van Organisatiekundigen en -adviseurs (Ooa). Tijdens onze gesprekken over werk en verschillende opdrachten, kwam een specifieke taak over het begeleiden van innovaties ter sprake. Marguerithe vroeg me vervolgens of ik interesse had om leerbegeleider te worden in haar programma voor ervaren adviseurs. Hoewel ik primair adviseur was, voelde deze rol verrassend passend.
Raïssa Verdult: Voor mij was de stap naar Sioo een natuurlijk gevolg van mijn eerdere rollen als adviseur en als coach en leerbegeleider in andere programma’s. Ik startte bij Sioo toen Tim Stevens, leerbegeleider bij Sioo, voorstelde om samen de leerbegeleiding van het Ondernemersprofiel in de CP&C te gaan doen (voorloper van de programma’s Advanced Consulting and Change en Advanced Change Lab). Inmiddels is Sioo uitgegroeid tot mijn professionele thuisbasis waarin ik mijn ideeën over effectief en systemisch werken goed in diverse programma’s kan inbrengen. Onze deelnemers werken vrijwel altijd in een complexe context waarin je tegelijkertijd moet afstemmen op jezelf en op het grotere geheel.
De kerncompetenties van de leerbegeleider
Als leerbegeleider bij Sioo is het essentieel om ’tweebenig’ te zijn. Enerzijds vereist de rol expertise in veranderkunde, leiderschap en organiseren. Anderzijds moet je als coach kunnen aansluiten bij de behoeften van de deelnemers, zowel individueel als in groepsverband. Dit vraagt niet alleen empathie en begrip voor de context waarin de deelnemers opereren, maar ook de vaardigheid om kritische vragen te stellen die hen verder helpen in hun leerproces.
Voor het werken als leerbegeleider is balans nodig tussen inhoudelijke expertise en het vermogen om relationeel en contextueel te werken. Elk programma biedt unieke uitdagingen en kansen, en als leerbegeleider moet je flexibel en responsief zijn. Dit betekent dat je goed moet snappen in welke context en cultuur we werken, wat dit met deelnemers doet en hoe zij zich in dit spanningsveld verhouden.
Dienen van zowel de groep als de individuen in een groep
Francine: naast de individuele professionalisering is ook de groep als gemeenschap van belang. We proberen een omgeving te creëren waarin iedereen zich open kan stellen voor leren. Naast de individuele behoeften, vraagt ook de dynamiek binnen de groep en de bredere organisatorische context van deelnemers aandacht.
Raïssa: De rol van leerbegeleider vereist dat je dicht bij de deelnemers blijft, hun werkpraktijk begrijpt en aanvoelt wat er speelt. Dit is een continu proces van aanwezig zijn en ook inspelen op wat de groep nodig heeft. Het gaat om het creëren van een vrije en veilige ruimte (een holding space) waarin je met en van elkaar kunt leren.
Ontwikkeling: steeds meer een combinatie van rollen
De laatste tijd zien we vaker verschillende verschijningsvormen van ‘de begeleider’, vooral omdat het aantal en soort incompany-programma’s toeneemt.
| Rol | Waar |
| Programmamanager en leerbegeleider | In incompany-programma’s waar veel schakelen en verbinden nodig is met opdrachtgevers en andere stakeholders zoals bijv. HR(D). |
| Leerbegeleider | Bij open programma’s of incompany-programma’s met een toegewijde programmamanager en één of meerdere leerbegeleiders. |
| Leerbegeleider en docent | Bij een klein programma, met beperkte onderdelen, waar de leerbegeleider en docent voldoende deskundig zijn op de inhoud of meerdere inhouden kunnen bieden. Of leerbegeleider in een avondprogramma gericht op persoonlijke ontwikkeling. Of leerbegeleider in het begeleiden van een slotmanifestatie van de groep. |
| Leerbegeleider, docent en programmamanager | Bij kleinere incompany-programma’s die een langere doorlooptijd hebben en waar het programma al doende wordt ontwikkeld. |
Het is mooi om te merken dat de Sioo-programmamanagers de leerbegeleiders steeds weer matchen bij de vraag en de combinatie van rollen. En ook als leerbegeleider is het goed om te weten waar je je senang bij voelt. Zowel qua rol als qua context. Daartoe heeft Sioo een groot en divers netwerk. De ziekenhuiswereld is echt anders dan een groot, internationaal adviesbureau of de Raad voor de Rechtsspraak of een gemeente.
Francine: Bij Sioo vervul ik vaak dubbele rollen, vooral in onze incompany-programma’s. Bijvoorbeeld nu in het Slingerland Ziekenhuis ben ik zowel programmamanager als leerbegeleider. Deze combinatie sluit goed aan bij mijn vaardigheden als adviseur. Ik geniet van de dynamiek die deze rollen met zich meebrengen, waarbij ik zowel uitvoerend als sturend betrokken ben bij het vormgeven en begeleiden van het programma, dat ook organisatieontwikkeling als doel heeft.
Raïssa: Ik geniet ook van deze combinatie van verschillende rollen. Zoals in de leiderschapsprogramma’s voor de rechtspraak. Ontwerpen gaat over een logische opbouw van kennis en oefeningen. Zodat deelnemers zich niet alleen persoonlijk en professioneel ontwikkelen, maar ook patronen in de organisatie leren verleggen. Het programma gaat ‘werken’ als het aansluit op de behoeften van de deelnemers én op de opgave van de organisatie om dynamisch en duurzaam te veranderen. Ontwerpen is dus ook een dynamisch proces. We wijken regelmatig af van een vast ontwerp om aan te sluiten bij wat echt nodig is. Dit samenspel met stakeholders en met deelnemers die hun eigen praktijk inbrengen vind ik het meest interessant.
Vak van leerbegeleider: vooral doen en reflecteren, samen met anderen
Volgens Francine Lameris en Raïssa Verdult leer je het vak van leerbegeleider vooral door te doen en daarop te reflecteren. Dat doen ze door:
- Uitwisseling met elkaar in programma’s. Soms ook met vaste docenten die regelmatig terugkeren in een programma.
- De jaarlijkse Leerbegeleidersdag van Sioo.
- Vanuit directe reflectie, over wat je tegenkomt in een programma, met collega’s met wie je korte lijntjes hebt.
Wat ook helpt is om, zeker in de grotere, complexe programma’s, ook expliciet een leergroep te vormen met een aantal essentiële interne stakeholders van de organisatie, de programmamanager(s) en leerbegeleiders. Of om intervisie te doen met leerbegeleiders en de programmamanager(s).
Voorbeeld voor deelnemers
Als leerbegeleider ben je ook een voorbeeld voor de deelnemers op verschillende vlakken, zoals een bedding creëren om ook het collectief te laten leren, de lange lijnen in de gaten houden en zaken met elkaar te verbinden en continu ook jezelf te blijven ontwikkelen. We gebruiken hiervoor de term reflective practitioner, waarbij het gaat om te reflecteren in en op de praktijk die je wilt veranderen. Op het vak, op je opgave en op jezelf als professional.
Reacties van deelnemers over de rol van leerbegeleider, zoals Francine en Raïssa die vaak teruggekoppeld krijgen:
- Jullie volgen ons liefdevol kritisch;
- Stimuleren ons het beste uit onszelf en uit de leergang te halen;
- Jullie knopen alles aan elkaar, dat helpt ons enorm;
- Regelmatig sla je de spijker op zijn kop, en soms is dat best stevig, maar wel goed;
- Nieuwsgiering, gedreven, geïnteresseerd;
- Jullie maken chocola van alles wat langskomt, integreren alles;
- Bovenstaande waarderen ook de docenten: dat zorgt voor een goede landing als docenten in het programma komen en weten waar de groep staat, wat er speelt bij de individuele deelnemers, wat er in hun werkpraktijk speelt, en welke passende accenten ze kunnen leggen.
Kern van de rol
Tot slot komen ze terug op de kern van de rol van leerbegeleider:
“Als leerbegeleider moet je voortdurend aandacht hebben voor de behoeften van individuele deelnemers en voor de groep als geheel. Het vermogen om flexibel en empathisch te zijn, terwijl je tegelijkertijd structuur en richting biedt, blijft de kern van onze rol.”
Hier vind je meer informatie over de opleidingsprogramma’s Advanced Consulting and Change en Advanced Change Lab.
En hier vind je een terugblik op de meest recente Leerbegeleidersdag van Sioo.