Een ‘Elefantenziel’… een beangstigend groot doel dat we het liefst zover mogelijk van ons vandaan houden, zodat het klein blijft en niet bedreigend wordt.
Eind augustus was ik deelnemer aan de Sioo Summerschool Leiderschap en schoot de Elefantenziel door mijn hoofd. In deze reflectie lees je waarom. Ook maak ik inzichtelijk hoe hij me hielp bij het toewerken naar het eindresultaat van de Summerschool: het formuleren van mijn eigen ‘leiderschapsclaim’
Bereik het punt op de horizon
Alweer 15 jaar geleden las ik voor het eerst over de ‘Elefantenziel’ in een boek van Herman Lelieveldt (2007) die de term als metafoor gebruikte voor het schrijven van een proefschrift. Ik stond op dat moment voor de keuze om een promotieonderzoek aan te gaan. Zijn boek en de metafoor hielpen me bij het duiden van mijn gevoel dat ik niet goed kon overzien waar ik aan zou beginnen, wat ik onderweg tegen zou komen en of ik dat punt ver weg op de horizon (een succesvol verdedigd proefschrift) wel zou kunnen bereiken.
“Het komt wel goed”
Van een proefschrift is het – vooralsnog – niet gekomen. Wel heb ik de afgelopen jaren regelmatig aan de Elefantenziel gedacht. Bijvoorbeeld als ik – als adviseur, project/programmamanager, ontwerper of begeleider – een bijdrage leverde aan het verder brengen van een complex vraagstuk. De onrust die ik voelde als ik vooraf niet kon overzien of ik wel kon bieden wat er gedurende het proces nodig zou zijn, maakte in de loop der jaren steeds vaker plaats voor het vertrouwen dat ‘het’ wel goed zou komen. Zoals Herman Lelieveldt in zijn boek uit 2007 tipt om je promotieonderzoek modulair op te bouwen en tussentijdse doelen te formuleren, leerde ik om in de complexiteit van vraagstukken kleine stapjes te zetten waarbij steeds opnieuw werd bevestigd dat ‘het’ inderdaad goed kwam.
Toewerken naar je eigen ‘leiderschapsclaim’
Terug naar de Sioo Summerschool Leiderschap. In de brochure staat: ‘Op basis van wetenschappelijk onderbouwde theorieën en praktijkcasuïstiek krijg je een duidelijk beeld van hoe persoonlijk leiderschap, teamleiderschap en systemisch leiderschap én de verbinding tussen deze niveaus een organisatie positief of negatief kunnen beïnvloeden. Dit verbinden we aan jouw eigen handelen, ambities en vraagstukken.’ Concreet betekent dit vijf dagen lang – in een groep van 15 deelnemers en vanuit verschillende leiderschapsperspectieven – toewerken naar je eigen ‘leiderschapsclaim’. Een claim die helpt om bewuster om te gaan met situaties waarin je leiderschapskwaliteiten worden gevraagd of op de proef worden gesteld.
Ik vertaal dat als meer woorden leren geven aan mijn vertrouwen dat ‘het’ wel goed komt, zolang ik maar kleine stapjes zet binnen de ‘Elefantenzielen’ die ik in mijn werk tegenkom. En laat dat ‘meer woorden geven aan mijn vertrouwen’ nu precies de volgende stap zijn die ik in mijn werkende leven wil maken. Kortom: kom maar op met die Summerschool én leiderschapsclaim!
De ambitie is mooi, groots en licht beangstigend
Als ik op maandagochtend – tussen de rododendrons door – de brede laan van het landgoed oprijd, voel ik de welbekende onrust die hoort bij de Elefantenziel opkomen. Ik heb ècht zin in deze week. De ambitie is mooi, maar ook groots en daarmee – in de woorden van Herman Lelieveldt – licht beangstigend. Neem alleen al het begrip leiderschap: wat is dat eigenlijk? Wie ben ik als leider? Ik heb geen formele (hiërarchische) rol als leidinggevende, kan ik dan wel voldoende brengen in de groep? Wat als ik geen klik heb met mijn mede-deelnemers…? De nieuwsgierigheid, vragen, twijfels en zin schieten ineens als een malle door mijn hoofd.
Dit wordt een mooie week
Als ik de ruimte binnenloop die deze week onze thuisbasis gaat zijn, raak ik in gesprek met een mededeelnemer. Ze groeide op in deze omgeving, sliep vannacht in haar oude slaapkamer van haar ouderlijk huis en is net als ik nieuwsgierig naar wat de Summerschool gaat brengen. Mijn onrust maakt weer plaats voor vertrouwen: dit wordt een mooie week, met leuke leiders die in de eerste plaats ook gewoon mens zijn.
Het eerste kleine stapje is gezet. Die lijn zet zich de rest van de dag door. Samen verkennen we het leiderschapsspeelveld. Onder leiding van onze leerbegeleider Hilda de Reeder, maken we uitgebreid kennis als groep. We worden door Jesse Segers meegenomen in 19 inzichten over leiderschap, die we illustreren met onze eigen kenmerkende momenten van leiderschap. Aan de hand van door ons getekende beelden van leiderschap, neemt Jesse ons vervolgens mee in (de doorontwikkeling van) de functies van leiderschap sinds de jaren ’60 tot nu. Ter afsluiting van deze eerste dag voeren we een mooi gesprek met Job Cohen die ons meeneemt in hoe hij steeds ‘achteraf’ leerde van bepalende momenten in zijn werk en leven. Rode draad in zijn verhaal is dat hij ‘de boel een beetje bij elkaar probeerde te houden’ door (bewust en onbewust) iedereen die hij tegenkwam te laten merken dat hij of zij ‘er mocht zijn’. Zonder dat hij het zelf zo noemde, realiseer ik me later deze week dat dit in al zijn eenvoud de leiderschapsclaim van deze door de wol geverfde leider is…
Een breed en meervoudig aanbod
In de dagen die volgen blijven we in kleine stapjes toewerken naar onze eigen ‘grootse’ leiderschapsclaim. Natuurlijk doen we dat middels de meervoudige werkwijze die Sioo kenmerkt: we gaan vanuit verschillende domeinen en perspectieven aan de slag met leiderschap… Zo delen we onderling de momenten in ons leven die bepalend waren voor wie we nu (als leiders) zijn. We krijgen inzicht in hoe de ontwikkeling van persoonlijk leiderschap verloopt. We oefenen met het krachtig overbrengen van je verhaal. We wandelen of lopen al reflecterend hard door het bos waar de nazomer langzaam zichtbaar wordt. We zoomen we in op hefbomen die gedeeld leiderschap mogelijk maken.
We spelen een game waarin blijkt dat leiderschap pakken niet altijd gemakkelijk is. We leren tijdens een filmavond van het leiderschap van 12 ‘boze mannen’. We gaan aan de slag met organisatieopstellingen. We leren luisteren naar de signalen die ons lichaam geeft. We kijken systemisch naar leiderschap door patronen te leren zien, te begrijpen en te beïnvloeden. We zetten taaie vraagstukken om in dans… Ofwel: een breed en meervoudig aanbod om met (je eigen) leiderschap aan de slag te gaan.
De eerste contouren van de leiderschapsclaims
Het is leerzaam om te ervaren dat mijn mededeelnemers allemaal vanuit hun eigen invalshoek invulling en woorden geven aan de aangeboden diversiteit aan perspectieven op leiderschap. Naarmate de week vordert ontstaan de eerste contouren van de leiderschapsclaims bij mij en mijn groepsgenoten. De diversiteit van deze contouren is opvallend groot. Zo wordt voor de één helder dat haar leiderschapskwaliteiten beter tot zijn recht komen als ze een volgende loopbaanstap zet. De ander wil meer betekenis geven door werk te maken van haar tekentalent (zie illustraties bij dit stuk van Monica Stam). En weer een ander realiseert zich dat zijn leiderschap sterker wordt als hij meer gebruik maakt van zijn – in de loop der jaren naar de achtergrond geraakte – speelsheid…
“Mijn oordeel uitstellen en onderzoeken”
Dan is het ineens vrijdagochtend. De laatste dag alweer van deze week die vooraf zo oneindig leek… Anne Lemaire, die op woensdag aanschoof als docent en met haar rust en inzicht een systemisch perspectief op leiderschap inbracht, ‘haalt ons uit de stilte’. Deze zijn we de vorige avond om 20.00 uur begonnen. Concreet betekent dat niet praten, niet bellen, niet lezen, zo min mogelijk oogcontact, geen mobiele telefoon, televisie of muziek. Ik begon wat twijfelend aan deze niet alledaagse opdracht. Maar als ik tijdens een vroege ochtendwandeling over de inmiddels bekende laan met rododendrons richting het bos loop, vallen de puzzelstukjes in elkaar. Ik ben graag in omgevingen die me de onrust van de ‘Elefantenziel’ geven, omdat ik daar mijn kwaliteiten goed kan inzetten door ‘mijn oordeel uit te stellen en te onderzoeken’. Precies… dat is de leiderschapsclaim die ik die middag aan mijn – inmiddels vertrouwd geworden – groepsgenoten presenteer.
Lees meer over de Summerschool Leiderschap
Alle illustraties bij dit blog zijn gemaakt door Monica Stam van beeldraak.nl.
Een ‘Elefantenziel’… een beangstigend groot doel dat we het liefst zover mogelijk van ons vandaan houden, zodat het klein blijft en niet bedreigend wordt.
Eind augustus was ik deelnemer aan de Sioo Summerschool Leiderschap en schoot de Elefantenziel door mijn hoofd. In deze reflectie lees je waarom. Ook maak ik inzichtelijk hoe hij me hielp bij het toewerken naar het eindresultaat van de Summerschool: het formuleren van mijn eigen ‘leiderschapsclaim’
Bereik het punt op de horizon
Alweer 15 jaar geleden las ik voor het eerst over de ‘Elefantenziel’ in een boek van Herman Lelieveldt (2007) die de term als metafoor gebruikte voor het schrijven van een proefschrift. Ik stond op dat moment voor de keuze om een promotieonderzoek aan te gaan. Zijn boek en de metafoor hielpen me bij het duiden van mijn gevoel dat ik niet goed kon overzien waar ik aan zou beginnen, wat ik onderweg tegen zou komen en of ik dat punt ver weg op de horizon (een succesvol verdedigd proefschrift) wel zou kunnen bereiken.
“Het komt wel goed”
Van een proefschrift is het – vooralsnog – niet gekomen. Wel heb ik de afgelopen jaren regelmatig aan de Elefantenziel gedacht. Bijvoorbeeld als ik – als adviseur, project/programmamanager, ontwerper of begeleider – een bijdrage leverde aan het verder brengen van een complex vraagstuk. De onrust die ik voelde als ik vooraf niet kon overzien of ik wel kon bieden wat er gedurende het proces nodig zou zijn, maakte in de loop der jaren steeds vaker plaats voor het vertrouwen dat ‘het’ wel goed zou komen. Zoals Herman Lelieveldt in zijn boek uit 2007 tipt om je promotieonderzoek modulair op te bouwen en tussentijdse doelen te formuleren, leerde ik om in de complexiteit van vraagstukken kleine stapjes te zetten waarbij steeds opnieuw werd bevestigd dat ‘het’ inderdaad goed kwam.
Toewerken naar je eigen ‘leiderschapsclaim’
Terug naar de Sioo Summerschool Leiderschap. In de brochure staat: ‘Op basis van wetenschappelijk onderbouwde theorieën en praktijkcasuïstiek krijg je een duidelijk beeld van hoe persoonlijk leiderschap, teamleiderschap en systemisch leiderschap én de verbinding tussen deze niveaus een organisatie positief of negatief kunnen beïnvloeden. Dit verbinden we aan jouw eigen handelen, ambities en vraagstukken.’ Concreet betekent dit vijf dagen lang – in een groep van 15 deelnemers en vanuit verschillende leiderschapsperspectieven – toewerken naar je eigen ‘leiderschapsclaim’. Een claim die helpt om bewuster om te gaan met situaties waarin je leiderschapskwaliteiten worden gevraagd of op de proef worden gesteld.
Ik vertaal dat als meer woorden leren geven aan mijn vertrouwen dat ‘het’ wel goed komt, zolang ik maar kleine stapjes zet binnen de ‘Elefantenzielen’ die ik in mijn werk tegenkom. En laat dat ‘meer woorden geven aan mijn vertrouwen’ nu precies de volgende stap zijn die ik in mijn werkende leven wil maken. Kortom: kom maar op met die Summerschool én leiderschapsclaim!
De ambitie is mooi, groots en licht beangstigend
Als ik op maandagochtend – tussen de rododendrons door – de brede laan van het landgoed oprijd, voel ik de welbekende onrust die hoort bij de Elefantenziel opkomen. Ik heb ècht zin in deze week. De ambitie is mooi, maar ook groots en daarmee – in de woorden van Herman Lelieveldt – licht beangstigend. Neem alleen al het begrip leiderschap: wat is dat eigenlijk? Wie ben ik als leider? Ik heb geen formele (hiërarchische) rol als leidinggevende, kan ik dan wel voldoende brengen in de groep? Wat als ik geen klik heb met mijn mede-deelnemers…? De nieuwsgierigheid, vragen, twijfels en zin schieten ineens als een malle door mijn hoofd.
Dit wordt een mooie week
Als ik de ruimte binnenloop die deze week onze thuisbasis gaat zijn, raak ik in gesprek met een mededeelnemer. Ze groeide op in deze omgeving, sliep vannacht in haar oude slaapkamer van haar ouderlijk huis en is net als ik nieuwsgierig naar wat de Summerschool gaat brengen. Mijn onrust maakt weer plaats voor vertrouwen: dit wordt een mooie week, met leuke leiders die in de eerste plaats ook gewoon mens zijn.
Het eerste kleine stapje is gezet. Die lijn zet zich de rest van de dag door. Samen verkennen we het leiderschapsspeelveld. Onder leiding van onze leerbegeleider Hilda de Reeder, maken we uitgebreid kennis als groep. We worden door Jesse Segers meegenomen in 19 inzichten over leiderschap, die we illustreren met onze eigen kenmerkende momenten van leiderschap. Aan de hand van door ons getekende beelden van leiderschap, neemt Jesse ons vervolgens mee in (de doorontwikkeling van) de functies van leiderschap sinds de jaren ’60 tot nu. Ter afsluiting van deze eerste dag voeren we een mooi gesprek met Job Cohen die ons meeneemt in hoe hij steeds ‘achteraf’ leerde van bepalende momenten in zijn werk en leven. Rode draad in zijn verhaal is dat hij ‘de boel een beetje bij elkaar probeerde te houden’ door (bewust en onbewust) iedereen die hij tegenkwam te laten merken dat hij of zij ‘er mocht zijn’. Zonder dat hij het zelf zo noemde, realiseer ik me later deze week dat dit in al zijn eenvoud de leiderschapsclaim van deze door de wol geverfde leider is…
Een breed en meervoudig aanbod
In de dagen die volgen blijven we in kleine stapjes toewerken naar onze eigen ‘grootse’ leiderschapsclaim. Natuurlijk doen we dat middels de meervoudige werkwijze die Sioo kenmerkt: we gaan vanuit verschillende domeinen en perspectieven aan de slag met leiderschap… Zo delen we onderling de momenten in ons leven die bepalend waren voor wie we nu (als leiders) zijn. We krijgen inzicht in hoe de ontwikkeling van persoonlijk leiderschap verloopt. We oefenen met het krachtig overbrengen van je verhaal. We wandelen of lopen al reflecterend hard door het bos waar de nazomer langzaam zichtbaar wordt. We zoomen we in op hefbomen die gedeeld leiderschap mogelijk maken.
We spelen een game waarin blijkt dat leiderschap pakken niet altijd gemakkelijk is. We leren tijdens een filmavond van het leiderschap van 12 ‘boze mannen’. We gaan aan de slag met organisatieopstellingen. We leren luisteren naar de signalen die ons lichaam geeft. We kijken systemisch naar leiderschap door patronen te leren zien, te begrijpen en te beïnvloeden. We zetten taaie vraagstukken om in dans… Ofwel: een breed en meervoudig aanbod om met (je eigen) leiderschap aan de slag te gaan.
De eerste contouren van de leiderschapsclaims
Het is leerzaam om te ervaren dat mijn mededeelnemers allemaal vanuit hun eigen invalshoek invulling en woorden geven aan de aangeboden diversiteit aan perspectieven op leiderschap. Naarmate de week vordert ontstaan de eerste contouren van de leiderschapsclaims bij mij en mijn groepsgenoten. De diversiteit van deze contouren is opvallend groot. Zo wordt voor de één helder dat haar leiderschapskwaliteiten beter tot zijn recht komen als ze een volgende loopbaanstap zet. De ander wil meer betekenis geven door werk te maken van haar tekentalent (zie illustraties bij dit stuk van Monica Stam). En weer een ander realiseert zich dat zijn leiderschap sterker wordt als hij meer gebruik maakt van zijn – in de loop der jaren naar de achtergrond geraakte – speelsheid…
“Mijn oordeel uitstellen en onderzoeken”
Dan is het ineens vrijdagochtend. De laatste dag alweer van deze week die vooraf zo oneindig leek… Anne Lemaire, die op woensdag aanschoof als docent en met haar rust en inzicht een systemisch perspectief op leiderschap inbracht, ‘haalt ons uit de stilte’. Deze zijn we de vorige avond om 20.00 uur begonnen. Concreet betekent dat niet praten, niet bellen, niet lezen, zo min mogelijk oogcontact, geen mobiele telefoon, televisie of muziek. Ik begon wat twijfelend aan deze niet alledaagse opdracht. Maar als ik tijdens een vroege ochtendwandeling over de inmiddels bekende laan met rododendrons richting het bos loop, vallen de puzzelstukjes in elkaar. Ik ben graag in omgevingen die me de onrust van de ‘Elefantenziel’ geven, omdat ik daar mijn kwaliteiten goed kan inzetten door ‘mijn oordeel uit te stellen en te onderzoeken’. Precies… dat is de leiderschapsclaim die ik die middag aan mijn – inmiddels vertrouwd geworden – groepsgenoten presenteer.
Lees meer over de Summerschool Leiderschap
Alle illustraties bij dit blog zijn gemaakt door Monica Stam van beeldraak.nl.