Sioo organiseert elk jaar tal van activiteiten voor alumni. Zo was deze middag speciaal voor de deelnemers van de adviseursprogramma’s BMC, ACM, IDW, CP&C, allemaal voorlopers van de huidige Advanced Consulting and Change (ACC) en Advanced Change Lab (ACL). We kwamen met zo’n 60 mensen bijeen in de prachtige kerkzaal in de Metaal Kathedraal in Utrecht. Daar nam Hans Vermaak ons mee in een boeiende middagsessie over “ondernemen rond vraagstukken die van iedereen en niemand zijn”.
Vraagstukken die van iedereen en niemand zijn
De titel van deze alumnimiddag is voor een groot aantal aanwezigen, in de prachtige zaal van de Metaal Kathedraal in Utrecht, niet alleen van toepassing op de maatschappelijke vraagstukken, maar ook op veel organisatievraagstukken.
Het is je toch weer ontglipt
In zijn introductie zegt Hans Vermaak hierover: “Ze voelen vaak een maatje te groot.” Daarnaast zijn ze complex, omdat ze multi-factor en multi-actor zijn, sterk verweven met de context en vaak ook nog psychologisch complex. Dat werd bij het kennismakingsrondje, aan de tafel waar ik zat, ook beeldend zichtbaar gemaakt door een van de deelnemers die letterlijk met haar handen in de lucht zat te grijpen. Je denkt dat je ‘het’ hebt, en dan is het je toch weer ontglipt. En ondanks die frustratie, die er af en toe is, blijft het van belang om de vraagstukken met finesse te hanteren en niet plat te slaan.
Kleinschalig en een beetje “morsig”
Over het algemeen: hoe groter en complexer het vraagstuk is, hoe meer de neiging om het ‘uit te besteden’. Te zeggen dat ze dáár iets moeten doen, dat er ‘iemand over moet gaan’ en de regie moet nemen, of dat we het vooral allemaal eerst met elkaar eens moeten worden, voordat we iets kunnen doen. Dan gaan we lekker polderen. Maar in de praktijk blijkt dat de belangrijkste veranderingen, in die grote vraagstukken, vooral decentraal gerealiseerd kunnen worden. En dus vaak kleinschalig zijn en een beetje “morsig”, zoals Hans dat noemt. Dat kan je een beetje onrustig maken. Er speelt immers zo veel en er zit momenteel zo veel urgentie op vraagstukken, gaat het dan wel snel en diep genoeg, als we het allemaal een beetje lokaal aan het oplossen zijn?
Er is geen centraal loket
Maar voor heel veel grote vragen, is er nu eenmaal geen centraal loket waar je aan kunt kloppen. Daar zijn dergelijke vragen te ingewikkeld voor. Maar als je los van elkaar aan de slag gaat, bereik je misschien niet genoeg. Beschikken we dan als adviseurs en veranderaars over taal, principes en werkingsmechanismen, die ons bij de traditionele reflexen en aanpakken van top-down, van centraal oplossen en uitrollen, weghouden? Hans deelt er een aantal met de zaal; de vloot, in plaats van de boot, de zwerm, de lappendeken en het rizoom. Deze maken de, meer genetwerkte, antwoorden mogelijk en zo kun je lokaal ‘gewoon beginnen’, wat toch vaak het meest helpt.
Verbindingswerk
Na een gesprek aan tafel over de principes van die metaforen, verdiepen we ons verder in het thema verbindingswerk. Want dat is wat nodig is tussen de lapjes. Bijvoorbeeld: verbindingen zijn nodig om te schalen, want dat is wat je wilt. Wel schalen, maar niet ‘uitrollen’. Daarvoor is de vraag ‘wat wil je schalen, naar wie en hoe’ van belang. Ook bijvoorbeeld om te voorkomen dat je naar Den Haag gaat en dat ze daar beleid of nieuwe procedures ontwikkelen, op basis van de resultaten van je experimenten en die dan vervolgens door Den Haag uitgerold worden. Hans deelt drie vormen van schalen.
Spreiden, Schalen en Spitten
De eerste vorm Spreiden komt voor uit professioneel verlangen of trots. “Ik zou willen dat anderen hier ook kennis mee konden maken, er van wisten”, dat is Spreiden, ofwel horizontaal schalen in gelijksoortige arena’s. Spreiden draait niet om bekeren, maar om brengen en halen.
De tweede vorm komt voort uit frustratie. “We doen hier mooie dingen, maar we lopen tegen een paar muren op.”. Het beleid knelt, het vraagt om de tweede vorm: Institutioneel Schalen. Hiermee kun je onderzoeken of de knelling of de muren weggenomen kunnen worden. Een stuk lastiger dan Spreiden, want je bent niet meer onder vakgenoten en dat risico van ‘beleid’ maken door Den haag ligt hier dus op de loer.
De derde vorm van schalen heet Spitten en is letterlijk diepgravend. Spitten is aan de orde als je merkt dat er op meerdere plekken gelijksoortige onderliggende vraagstukken, patronen, voor komen. Ongelijkheid en discriminatie zijn niet aan een opgave geboden. Hier worden de onderliggende stelsels ter discussie gesteld, om die te destabiliseren en te verstoren.
Een veilig netwerk
Verbindingswerk doen brengt soms risico’s met zich mee. Het netwerk van gelijkgestemden, zoals tijdens deze alumni middag, ook al kent niet iedereen elkaar, is heel veilig. Maar zodra je in je netwerk op zoek gaat naar relaties die ver weg zitten, waar je geen, of hele dunne lijntjes mee hebt, wordt het spannend. En die relaties die ver weg zijn, zijn nodig voor het echte verbindingswerk. Daar zitten de verschillen en dus ook de potentie tot verandering. Die vind je niet bij meer van hetzelfde in het bekende netwerk.
Het “hoe” is vaak wel een issue
In de gesprekken aan de tafels gaat het dan ook om de vraag hoe je dat nu doet. Het belang en de noodzaak van verbindingswerk wordt duidelijk herkend. Maar in het gesprek blijkt dat het ‘hoe’ voor verschillende professionals wel een issue is. Opties en ideeën hebben, maar nog niet teveel moeten, werkt dan voor sommigen. Gelukkig hebben wij voor de borrel ons eigen veilige netwerk. Een alumni netwerk dat met elkaar genoot van een mooie middag, op een mooie locatie, met een inspirerende docent, die stukjes uit zijn lopende onderzoek deelde, dank je wel Hans. Dat smaakt naar meer!
Sioo organiseert met regelmaat bijeenkomsten voor alumni en andere geïnteresseerden. Zo zijn er elk jaar de vier Sioo masterclasses waar iedereen welkom is. En is er dit jaar op 30 november 2023 ons Jubileumcongres Tijd Verandert – Sioo65. Eenmaal per twee jaar organiseren we een themadag en zijn we voornemens om ook eenmaal per twee jaar een mooie opleidingsgeboden alumni dag te organiseren.
Meer informatie over het opleidingsprogramma Advanced Consulting and Change (ACC)
Meer informatie over het opleidingsprogramma Advanced Change Lab (ACL)
Sioo organiseert elk jaar tal van activiteiten voor alumni. Zo was deze middag speciaal voor de deelnemers van de adviseursprogramma’s BMC, ACM, IDW, CP&C, allemaal voorlopers van de huidige Advanced Consulting and Change (ACC) en Advanced Change Lab (ACL). We kwamen met zo’n 60 mensen bijeen in de prachtige kerkzaal in de Metaal Kathedraal in Utrecht. Daar nam Hans Vermaak ons mee in een boeiende middagsessie over “ondernemen rond vraagstukken die van iedereen en niemand zijn”.
Vraagstukken die van iedereen en niemand zijn
De titel van deze alumnimiddag is voor een groot aantal aanwezigen, in de prachtige zaal van de Metaal Kathedraal in Utrecht, niet alleen van toepassing op de maatschappelijke vraagstukken, maar ook op veel organisatievraagstukken.
Het is je toch weer ontglipt
In zijn introductie zegt Hans Vermaak hierover: “Ze voelen vaak een maatje te groot.” Daarnaast zijn ze complex, omdat ze multi-factor en multi-actor zijn, sterk verweven met de context en vaak ook nog psychologisch complex. Dat werd bij het kennismakingsrondje, aan de tafel waar ik zat, ook beeldend zichtbaar gemaakt door een van de deelnemers die letterlijk met haar handen in de lucht zat te grijpen. Je denkt dat je ‘het’ hebt, en dan is het je toch weer ontglipt. En ondanks die frustratie, die er af en toe is, blijft het van belang om de vraagstukken met finesse te hanteren en niet plat te slaan.
Kleinschalig en een beetje “morsig”
Over het algemeen: hoe groter en complexer het vraagstuk is, hoe meer de neiging om het ‘uit te besteden’. Te zeggen dat ze dáár iets moeten doen, dat er ‘iemand over moet gaan’ en de regie moet nemen, of dat we het vooral allemaal eerst met elkaar eens moeten worden, voordat we iets kunnen doen. Dan gaan we lekker polderen. Maar in de praktijk blijkt dat de belangrijkste veranderingen, in die grote vraagstukken, vooral decentraal gerealiseerd kunnen worden. En dus vaak kleinschalig zijn en een beetje “morsig”, zoals Hans dat noemt. Dat kan je een beetje onrustig maken. Er speelt immers zo veel en er zit momenteel zo veel urgentie op vraagstukken, gaat het dan wel snel en diep genoeg, als we het allemaal een beetje lokaal aan het oplossen zijn?
Er is geen centraal loket
Maar voor heel veel grote vragen, is er nu eenmaal geen centraal loket waar je aan kunt kloppen. Daar zijn dergelijke vragen te ingewikkeld voor. Maar als je los van elkaar aan de slag gaat, bereik je misschien niet genoeg. Beschikken we dan als adviseurs en veranderaars over taal, principes en werkingsmechanismen, die ons bij de traditionele reflexen en aanpakken van top-down, van centraal oplossen en uitrollen, weghouden? Hans deelt er een aantal met de zaal; de vloot, in plaats van de boot, de zwerm, de lappendeken en het rizoom. Deze maken de, meer genetwerkte, antwoorden mogelijk en zo kun je lokaal ‘gewoon beginnen’, wat toch vaak het meest helpt.
Verbindingswerk
Na een gesprek aan tafel over de principes van die metaforen, verdiepen we ons verder in het thema verbindingswerk. Want dat is wat nodig is tussen de lapjes. Bijvoorbeeld: verbindingen zijn nodig om te schalen, want dat is wat je wilt. Wel schalen, maar niet ‘uitrollen’. Daarvoor is de vraag ‘wat wil je schalen, naar wie en hoe’ van belang. Ook bijvoorbeeld om te voorkomen dat je naar Den Haag gaat en dat ze daar beleid of nieuwe procedures ontwikkelen, op basis van de resultaten van je experimenten en die dan vervolgens door Den Haag uitgerold worden. Hans deelt drie vormen van schalen.
Spreiden, Schalen en Spitten
De eerste vorm Spreiden komt voor uit professioneel verlangen of trots. “Ik zou willen dat anderen hier ook kennis mee konden maken, er van wisten”, dat is Spreiden, ofwel horizontaal schalen in gelijksoortige arena’s. Spreiden draait niet om bekeren, maar om brengen en halen.
De tweede vorm komt voort uit frustratie. “We doen hier mooie dingen, maar we lopen tegen een paar muren op.”. Het beleid knelt, het vraagt om de tweede vorm: Institutioneel Schalen. Hiermee kun je onderzoeken of de knelling of de muren weggenomen kunnen worden. Een stuk lastiger dan Spreiden, want je bent niet meer onder vakgenoten en dat risico van ‘beleid’ maken door Den haag ligt hier dus op de loer.
De derde vorm van schalen heet Spitten en is letterlijk diepgravend. Spitten is aan de orde als je merkt dat er op meerdere plekken gelijksoortige onderliggende vraagstukken, patronen, voor komen. Ongelijkheid en discriminatie zijn niet aan een opgave geboden. Hier worden de onderliggende stelsels ter discussie gesteld, om die te destabiliseren en te verstoren.
Een veilig netwerk
Verbindingswerk doen brengt soms risico’s met zich mee. Het netwerk van gelijkgestemden, zoals tijdens deze alumni middag, ook al kent niet iedereen elkaar, is heel veilig. Maar zodra je in je netwerk op zoek gaat naar relaties die ver weg zitten, waar je geen, of hele dunne lijntjes mee hebt, wordt het spannend. En die relaties die ver weg zijn, zijn nodig voor het echte verbindingswerk. Daar zitten de verschillen en dus ook de potentie tot verandering. Die vind je niet bij meer van hetzelfde in het bekende netwerk.
Het “hoe” is vaak wel een issue
In de gesprekken aan de tafels gaat het dan ook om de vraag hoe je dat nu doet. Het belang en de noodzaak van verbindingswerk wordt duidelijk herkend. Maar in het gesprek blijkt dat het ‘hoe’ voor verschillende professionals wel een issue is. Opties en ideeën hebben, maar nog niet teveel moeten, werkt dan voor sommigen. Gelukkig hebben wij voor de borrel ons eigen veilige netwerk. Een alumni netwerk dat met elkaar genoot van een mooie middag, op een mooie locatie, met een inspirerende docent, die stukjes uit zijn lopende onderzoek deelde, dank je wel Hans. Dat smaakt naar meer!
Sioo organiseert met regelmaat bijeenkomsten voor alumni en andere geïnteresseerden. Zo zijn er elk jaar de vier Sioo masterclasses waar iedereen welkom is. En is er dit jaar op 30 november 2023 ons Jubileumcongres Tijd Verandert – Sioo65. Eenmaal per twee jaar organiseren we een themadag en zijn we voornemens om ook eenmaal per twee jaar een mooie opleidingsgeboden alumni dag te organiseren.
Meer informatie over het opleidingsprogramma Advanced Consulting and Change (ACC)
Meer informatie over het opleidingsprogramma Advanced Change Lab (ACL)